Πρόκειται για την αρχή και το
τέλος όλων των κακών. Ετυμολογία της λέξης: υπέρ (πιο πάνω από κάτι) – φαίνομαι
(φαίνομαι πιο πάνω από τους άλλους, φαίνομαι ανώτερος, ακόμα και από τον Θεό).
Όλοι οι άλλοι είναι κατώτεροί μου. Αν λοιπόν οι άλλοι είναι εικόνες του Θεού
και εγώ τους θεωρώ κατώτερους, είναι σαν να θεωρώ τον εαυτό μου ανώτερο από τον
Θεό. Η υπερηφάνεια είναι η απόλυτη βλασφημία στο πρόσωπο του Θεού και το πιο
σοβαρό εμπόδιο για την αγαπητική σχέση με τους συνανθρώπους. Συνιστά τη
χείριστη εκμετάλλευση του μεγαλύτερου δώρου του Τριαδικού Θεό στον άνθρωπο, της
ελευθερίας του. Μέσα από την υπερηφάνεια η ζωή μας μετατρέπεται από θεοκεντρική
σε εγωκεντρική, δηλ. από ζωή γίνεται θάνατος. Καιρός να της κηρύξουμε πόλεμο
και μιμούμενοι την ταπείνωση του Χριστού να την εξορίσουμε από την
καθημερινότητά μας. Ας ελέγξουμε λοιπόν τα επίπεδα του εγωισμού μας με βάση τα
παρακάτω:
ΜΟΡΦΕΣ
ΥΠΕΡΗΦΑΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΜΑΣ ΖΩΗ
Α.
Σε σχέση με τον Θεό:
απιστία (αβεβαιότητα) – ασέβεια ––βλασφημία – απείθεια στις θείες Εντολές –
θεοδικία (γιατί Θεέ μου;) – αντικατάσταση του Θεού (αυτοθέωση) – αδιαφορία για
το θέλημά Του – εκμετάλλευση του Θεού (επίκληση μόνο σε έκτακτες ανάγκες και
μετά η ζωή συνεχίζεται) – υποτιμητικές εκφράσεις (π.χ. ο Θεός έχει, εμείς δεν
έχουμε) - αίρεση
Β.
Σε σχέση με τους άλλους:
πολυλογία – επίδειξη (προκαλώ τον άλλον να ασχοληθεί μαζί μου) – γνώση των
πάντων και άποψη για όλα - θυμός – κατάκριση – καταδίκη των άλλων – ειρωνεία –
περιέργεια – σύγκριση με τους άλλους – ψευδολογία - ασυμπάθεια - διόγκωση των
γεγονότων – φιληδονία (σαρκολατρεία) - αχαριστία – αγένεια – απαίτηση - αδιαφορία – ζήλεια – χαιρεκακία – μνησικακία
(του την φυλάω για την κατάλληλη
στιγμή) – υποκρισία – ανυπακοή (αντιλογία) - καχυποψία – πικρία – αδικία –
εκμετάλλευση – ασπλαχνία - πονηρία – προσβολή, παρεξήγηση (το να προσβάλλεσαι
και να παρεξηγείσαι σχετικά εύκολα) – πείσμα – φανέρωση του λάθους του άλλου –
περιφρόνηση (σνομπάρισμα)– απόρριψη
του άλλου – διακρίσεις στη συμπεριφορά (σε κάποιους υπερβολικό ενδιαφέρον και
σε κάποιους τίποτα) – αναβολή του καλού – παραβίαση της ελευθερίας του άλλου –
υπερβολική αυστηρότητα – αγανάκτηση - ασυνέπεια – σε περίπτωση λανθασμένης
συμπεριφοράς του άλλου θεωρώ την ατομική ζημιά πολύ ισχυρότερη από τη βλάβη που
προξενεί εκείνος στον εαυτό του – αναρρίχηση σε βάρος των άλλων –απροθυμία
συγχώρησης ή συγγνώμης – σε περίπτωση ψύχρανσης περιμένω ο άλλος να κάνει το
πρώτο βήμα – μπηχτές (σου την λέω) – ζηλωτισμός (υπερβολικός
ιεραποστολικός ζήλος, κάνω παντού τον δάσκαλο) – ασυνενοησία (σύγχυση)
Γ.
Σε σχέση με τον εαυτό μου:
Ισχυρογνωμοσύνη – περιαυτολογία (κομπασμός αρετών) – αυτοπροβολή (επιθυμία να
βρίσκομαι στο επίκεντρο) - φιλαρχία (εξουσιαστικό πνεύμα) – φιλοδοξία –
ματαιοδοξία - αποδοχή επαίνων – ψευτοταπεινολογία - φιλαυτία (υπερβολική
φροντίδα του σώματος) – γαστριμαργία –– κενοδοξία (εγωισμός με επικάλυψη αρετής
ή δηλητηρίαση της αρετής με εγωισμό) – συμφεροντολογία
– ραθυμία (τεμπελιά, απροθυμία) - άγχος – φιλαργυρία – πλεονεξία – ισχυρή
επίδραση της γνώμης των άλλων (είτε κολακεία, είτε κατηγορία) - ίδιον θέλημα – εσωτερικός
αυτοέπαινος – αυτοδικαίωση (αυτοεξύψωση) - καύχηση – μίσος των ελέγχων – λήθη αμαρτημάτων
– απουσία αυτογνωσίας –ιδιορρυθμία
(παραξενιά) – απληστία – απογοήτευση – ταραχή (εκνευρισμός) – ανυπομονησία – πνευματική απραξία – επιθυμία να
δικαιολογηθώ για κάτι – αισθήματα μειονεξίας ή πλεονεξίας
