Άγιος Ιωάννης της Κροστάνδης: Για το βαρόμετρο ακριβείας, το οποίο δείχνει την άνοδο ή την πτώση της πνευματικής μας ζωής!

Κατά τον π. Ιωάννη [ο Άγιος Ιωάννης της Κροστάνδης] η οριστική αναγνώρισις και η αποδοχή των αληθειών λαμβάνει χώρα στην περιοχή της καρδιάς. Η ανάπτυξις της ζωής και της ελευθερίας είναι αχώριστη από την αναγνώρισι και την αποδοχή της αληθείας.

«Στην κατάστασι της απιστίας για κάτι το αληθινό και άγιο», σημειώνει, «η καρδιά συνήθως γεμίζει από στενοχώρια και φόβο. Αντίθετα στην ειλικρινή πίστι νιώθει χαρά, ηρεμία, άνεσι και ελευθερία. Η αλήθεια φανερώνεται και θριαμβεύει με τις καταστάσεις της καρδιάς. Η δυσκολία που αισθάνεται η καρδιά όταν δεν πιστεύη κανείς σε κάτι αληθινό και άγιο, είναι δείγμα ότι σφάλλει ο νους με την απιστία του. Κάθε ψευδής λογισμός φέρει μέσα του την απόδειξι του ψεύδους του. Αυτό ταλαιπωρεί, θανατώνει την καρδιά. Αντίθετα κάθε αληθινός λογισμός φέρνει μέσα του την απόδειξι της αληθείας του. Αυτό γαληνεύει, ζωογονεί την καρδιά».

Περισσότερο έντονα ο π. Ιωάννης εκφράζεται για τον ρόλο της καρδιάς στην περίπτωσι που η απιστία αναφέρεται στις αλήθειες του Ευαγγελίου και της Εκκλησίας.

«Στις αλήθειες του Ευαγγελίου και της Εκκλησίας δεν χωρεί καμμιά αμφιβολία. Όλα όσα υπάρχουν εκεί είναι πνοές του Αγίου Πνεύματος. Είναι η αλήθεια, η ειρήνη, η ζωή και η πνευματική γλυκύτης. Συμφορά παθαίνουν όσοι απιστούν και αμφιταλαντεύονται. Διότι το πνεύμα του ψεύδους πιέζει και αναστατώνει την καρδιά. Την ρίχνει στην αθυμία και στην κατάθλιψι».

Από τ’ ανωτέρω αποσπάσματα γίνεται φανερό ότι δεν επιδιώκει να θεμελιώση την πίστι των ηθικών και θρησκευτικών αληθειών με την εξωτερική μαρτυρία, όσο αυθεντική κι’ αν είναι, αλλά με την εσωτερική μαρτυρία της καρδιάς.

«Εμείς έχουμε ένα βαρόμετρο ακριβείας, το οποίο δείχνει την άνοδο ή την πτώσι της πνευματικής μας ζωής. Και αυτό είναι η καρδιά. Μπορούμε να την ονομάσουμε και πυξίδα».

Απόσπασμα από το βιβλίο, «Άγιος Ιωάννης της Κροστάνδης», έκδοση της Ιεράς Μονής Παρακλήτου.

Μητροπολίτης Ναυπάκτου κ. Ιερόθεος: Ο άγιος Καλλίνικος Εδέσσης είχε αυτό που δεν εκτιμούν οι άνθρωποι της εποχής μας…

Το διήμερο 7-8 Αυγούστου που διανύσαμε συμπληρώθηκαν σαράντα χρόνια (1984-2024) από την οσιακή κοίμηση ενός αγίου Μητροπολίτου, του αγίου Καλλινίκου Μητροπολίτου Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας. Εκοιμήθη αργά το βράδυ της 7ης Αυγούστου προς την 8η Αυγούστου και η αγιοκατάταξή του έγινε από το Οικουμενικό Πατριαρχείο το 2020.

Πριν την αγιοκατάταξή του, ετιμάτο ως άγιος από πολλούς ανθρώπους. Μάλιστα, τρεις Μητροπολίτες της Εκκλησίας της Ελλάδος, φέρουν το όνομά του. Είναι οι Μητροπολίτες Άρτης Καλλίνικος, Παροναξίας Καλλίνικος, Καστορίας Καλλίνικος, και πολλοί άλλοι που τον γνώριζαν τον επικαλούνταν ως άγιο και έβλεπαν θαύματα.

 Εόρτασαν την μνήμη του σε πολλά μέρη της Ελλάδος και εκτός αυτής, διότι έχουν προσωπικές αναμνήσεις, σε πολλούς Ναούς υπάρχουν τοιχογραφίες και φορητές εικόνες και έχουν αποτμήματα ιερών λειψάνων του και πολλοί διηγούνται θαυματουργικές επεμβάσεις του με την ενέργεια του Θεού, διότι «θαυμαστός ο Θεός εν τοις αγίοις αυτού».

Ο άγιος Καλλίνικος ήταν ένας σπάνιος Ιεράρχης, όπως τον γνωρίσαμε προσωπικά και βεβαιώνουμε γι’ αυτό. Συνεδύαζε αγιότητα βίου με κοινωνική ζωή, μεγάλη αγάπη στον Θεό με προσφορά στους ανθρώπους, ησυχασμό με ιεραποστολή, θεολογική ομολογία με μαρτυρικό φρόνημα, πατερική ζωή με σύγχρονο τρόπο, αγιότητα βίου με διοικητικά χαρίσματα, έκτακτη ιδιοφυΐα με αγαθή καρδιά, ταπείνωση με αγωνιστικότητα και πολλά άλλα.

Στην ζωή μου γνώρισα πολλούς χαρισματούχους Ιεράρχες, αλλά ο άγιος Καλλίνικος ήταν, όντως, ένα σπάνιος Ιεράρχης στις ημέρες μας και αυτό το ομολογώ μετά λόγου γνώσεως.

Ο άγιος Καλλίνικος ήταν άγιος από τα μικρά του χρόνια. Όσοι τον γνώριζαν από μαθητή, φοιτητή, λαικό Ιεροκήρυκα, στρατιώτη, Ιερέα, Πρωτοσύγκελλο και Επίσκοπο, ομολογούσαν ότι είχε επάνω του τα αποτυπώματα της αγιότητος. Είχε καθαρότητα βίου, αποστολικό ζήλο, προφητικό κήρυγμα, πατερικό φρόνημα, ησυχαστική ζωή, και μαρτυρικό ήθος. Συγχρόνως είχε και πολλά χαρίσματα διανοητικά, διοικητικά, ποιμαντικά. Δεν ήταν συνηθισμένος Κληρικός.

Άκουσα μερικούς Κληρικούς και μοναχούς να λένε με απορία: «Τι είχε αυτός ο Επίσκοπος που το όνομά του εισήλθε στο αγιολόγιο της Εκκλησίας;». Είχε αυτό που δεν εκτιμούν οι άνθρωποι της εποχής μας, δηλαδή το γνήσιο προφητικό, αποστολικό, πατερικό, ησυχαστικό, μαρτυρικό φρόνημα. Ήταν κατά πνεύμα συγγενής με τους νέους αγίους, όπως τον άγιο Παΐσιο, τον άγιο Πορφύριο, τον άγιο Εφραίμ τον Κατουνακιώτη, αλλά ταυτόχρονα είχε και το χάρισμα της Αρχιερωσύνης και ομοίαζε με τον άγιο Νικόλαο κ.ά.

Παρατηρώ ότι σήμερα έχουν αλλοιωθή και διαφοροποιηθή τα κριτήρια της αγιότητας, και εφ’ όσον δεν υπάρχουν αυτές οι προϋποθέσεις δεν μπορούν οι άνθρωποι, ακόμη και καλοί Κληρικοί και μοναχοί να αναγνωρίσουν τους όντως αγίους.

Η μνήμη του αγίου Καλλινίκου (8 Αυγούστου) στην επέτειο των 40 ετών από την οσιακή κοίμησή του στην οποία ήμουν αυτόπτης μάρτυρας, μου δίνει την ευκαιρία να δημοσιεύσω μια ομιλία γι’ αυτόν που πραγματοποίησα στον Βόλο πριν λίγους μήνες, ύστερα από πρόσκληση του Μητροπολίτου Δημητριάδος κ. Ιγνατίου και του Αρχιμ. π. Επιφανίου Οικονόμου.

Η ομιλία αυτή διαρθρώνεται σε οκτώ ενότητες, ήτοι η αγία ισορροπία, ο κατανυκτικός λειτουργός, ο γλυκύς και γλαφυρός Ιεροκήρυξ, ο ησυχαστής ποιμένας, η διοικητική διάνοια, ο γελαστός Δεσπότης, η ζωντανή αγιογραφία, ο φιλόπονος άνθρωπος και «σημειοφόρος», που καταγράφουν με συντομία και ανάγλυφα τον άγιο βίο του και την ένδοξη πολιτεία του.

Είθε να έχουμε τις πρεσβείες του.

Ὁ Χριστός θέλει προτεραιότητα, όχι αποκλειστικότητα

Σχόλιο στο Ευαγγέλιο της Κυριακής Α΄ Ματθαίου, των Αγίων Πάντων

Δεν μπορεί η «ομολογία» νάείναι λεκτική! Αν τα λόγια δεν εκφράζουν χαρισματική εμπειρία – καρπό πόνου και σταυρού – μπορούν να «ομολογούν» ένα ψεύτικο Θεό.

Η όντως «ομολογία» δείχνει – εν λόγω ή ενέργω, δεν έχει σημασία – το Θεό της Ορθοδοξίας, το Θεό «των Πατέρων ημών». Άρα ένα Θεό που ελευθερώνει, που αγαπά, που δεν τόφοβάσαι, αλλάΤόν θέλεις.

Ένας τέτοιος Θεός θέλει προτεραιότητα κι όχι αποκλειστικότητα, που παραπέμπει σε εγωκεντρική χρησιμοποίησή μας.

«Ο φιλών… οτιδήποτε σ’αυτό τόν κόσμο, υπέρ εμέ, ουκέστι μου άξιος». Σκληρός ο λόγος όπως την αλήθεια. Γιατί, εκτός από την προτεραιότητα της αγάπης ζητά και άρσιν του σταυρού μας και «ακολουθείν οπίσω Αυτού».

Θα περίμενε κανείς να είναι λίγοι αυτοί που τήρησαν το λόγο Του, τον απόλυτο και δύσκολο. Όμως τα εκατομμύρια πάντων των αγίων, όλων των εποχών όπου γης, τότε και τώρα και μέχρι συντελείας των αιώνων, μαρτυρούν πως πολλοί θα τα αφήνουν όλα και να Τον ακολουθούν, καθώς βεβαιώνει ο έγγαμος απόστολός Του Πέτρος.

Μόνο όποιος Τον αγαπά και για το όνομά Του αφήνει «οικίας ή αδελφούς ή αδελφάς ή πατέρα ή μητέρα ή γυναίκα ή τέκνα ή αγρούς» (Ματθ.19, 29) μπορεί να τολμήσει να κάνει έξω από τα τετριμμένα και να πάει παραπέρα.

Κανείς δεν μπορεί να προ-καθορίσει την πορεία κανενός. Ο Θεός της καρδιάς, μιλά σ’αυτήν που «την φωνήν Του ακούει» και ανταποκρίνεται. Να γιατί ανατρέπεται η ανθρώπινη λογική, ώστε «έσονται οι έσχατοι πρώτοι κι οι πρώτοι έσχατοι».

Στην πορεία της ζωής μας οι εκπλήξεις για μας και τους άλλους, φαίνεται πως είναι δεδομένες και μας αποκαλύπτουν αυτό που θέλουμε εν αγνοία μας.

Με αφορμή δύο συναυλίες

Πρόσφατα, ένα συγκρότημα έδωσε δύο συναυλίες στην πρωτεύουσα της χώρας ελκύοντας χιλιάδες, κυρίως νέους, ανθρώπους, οι οποίοι έσπευσαν να συμμετάσχουν και να ζήσουν εξαιρετικές στιγμές, με μηνύματα που ξεπερνούσαν τα όρια μιας ευχάριστης διασκέδασης. Η συναυλία είχε χαρακτηριστικά οικολογικής ευαισθητοποίησης, όσο αυτό είναι εφικτό, με την άρνηση χρήσης πλαστικών συσκευασιών, με την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μέσα από ποδήλατα στα οποία αθλούνταν οι θεατές, ενώ έκλεισε με έναν χαρακτηριστικό τίτλο: “believe in love”, «να πιστέψουμε στην αγάπη».

Ανεξαρτήτως της όποιας πραγματικής συνέπειας λόγων και έργων και της όποιας μόδας, το συγκρότημα συγκλόνισε χιλιάδες ανθρώπους, οι οποίοι τραγούδησαν και κράτησαν, ακόμη και ως μήνυμα που δεν κάνει θόρυβο, αυτό το «να πιστέψουμε στην αγάπη». Και γεννιέται ένας βαθύς προβληματισμός σε όσους από εμάς διαβάσαμε και είδαμε τις εικόνες από αυτή τη συναυλία, η οποία έλαβε μεγάλη δημοσιότητα. Τι είναι αυτό που κάνει ανθρώπους από διάφορα μέρη του κόσμου να ελκύονται από τέτοια συγκροτήματα; Να συγκεντρώνονται, να νοιάζονται, να αγαπούνε τους πρωταγωνιστές, τη μουσική τους, τα τραγούδια τους, να δακρύζουν, να αισθάνονται σε καιρούς ατομοκεντρικούς, σε καιρούς στους οποίους η συλλογικότητα δείχνει μια υπόθεση μάλλον χαμένη, σε καιρούς απομόνωσης μπροστά στα κινητά; Μπορεί όλο αυτό να κρατά για όσο διαρκεί μια συναυλία. Δεν παύει όμως να εκφράζει κάτι βαθύτερο. Ας προχωρήσουμε, μάλιστα, ένα βήμα παραπέρα. Γιατί, ενώ η χριστιανική μας πίστη και παράδοση είναι «believe in Love», όχι απλά στην αγάπη, αλλά στον Χριστό που είναι η Αγάπη, δεν μοιάζει να συγκινεί έναν κόσμο, που έχει κενό νοήματος στη ζωή του και αισθάνεται αυτή την ερήμωση της αν-εστιότητας;

Είναι αρκετός ο χαρακτηρισμός ότι ο κόσμος κείται εν τω πονηρώ, όταν διψά για αγάπη και αλήθεια; Όταν, κατά τα άλλα, εκκοσμικευμένοι άνθρωποι μπορούν να συγκινούν πλήθη μιλώντας και δείχνοντας ότι υπάρχει η οδός της πίστης στην αγάπη, ασχέτως της όποιας εμπορευματοποίησης, η οποία δεν αναιρεί τη δίψα; Είναι απλώς μια παγίδα του διαβόλου και μόνο ή μήπως η δική μας γλώσσα, η εκκλησιαστική, το δικό μας παράδειγμα, των ανθρώπων της Εκκλησίας, η δική μας έλλειψη έμπρακτης πίστης στην Αγάπη μάς κάνει να θέλουμε να παρηγοριόμαστε με την αυταπάτη ότι όλα τα υπόλοιπα είναι αμαρτωλά και ότι εμείς και μόνο είμαστε στη σωστή πλευρά της ιστορίας;

Δεν είναι εύκολες οι απαντήσεις. Η παρουσία του Χριστού και η εμπειρία Του είναι πάντοτε νέος οίνος, ο οποίος δεν χωρά στους παλαιούς ασκούς. Η γλώσσα που κατανοούμε τον κόσμο σήμερα δεν βοηθά με τις σχηματοποιήσεις της, που έρχονται από το χτες, να δώσουμε αυτόν τον καινούργιο οίνο, ο οποίος είναι ο Χριστός «χθες και σήμερον ο αυτός και εις τους αιώνας». Πορευόμαστε ολοένα και περισσότερο σε μια μοναξιά θρησκευτικότητας, η οποία μας εγκλωβίζει σε μια αίσθηση αυτοδικαίωσης, ενώ η κλήση μας από τον Θεό ως χριστιανών και από την Εκκλησία ως μάνας μας είναι να απλώσουμε τα χέρια και την καρδιάς μας αγαπώντας. Χρειάζεται όμως μεγαλύτερη τόλμη, μια άλλη σπουδή του σύγχρονου κόσμου, παραίτηση από προνόμια αυτάρκειας, έξοδος από τους τοίχους των σχημάτων που θεωρούμε ότι είναι η ουσία της παράδοσής μας, ενώ είναι το κέλυφός της, και η φανέρωση με τη ζωή και την πίστη του καθενός και της καθεμιάς της «καινής κτίσης».

Η Αγία Γραφή ως προσωπικό μήνυμα

 Σύμφωνα με τον άγιο Μάρκο τον Ασκητή (5ος-6ος  αι.). «Εκείνος που είναι ταπεινός στη σκέψη και ασχολείται με την πνευματική εργασία, όταν μελετά τις Γραφές, εφαρμόζει τα πάντα στον εαυτό του και όχι στον διπλανό του». Σε όλη την Αγία Γραφή αναζητούμε την προσωπική εφαρμογή. Το ερώτημά μας δεν είναι απλώς «Τί σημαίνει αυτό;» αλλά «Τί σημαίνει αυτό για μένα;». Ο άγιος Τύχων επιμένει: «Σου ομιλεί ο ίδιος ο Χριστός». Η Αγία Γραφή είναι ένας άμεσος, οικείος διάλογος ανάμεσα στον Σωτήρα και σ’ εμένα -ο Χριστός απευθύνεται σ’ εμένα και η καρδιά μου ανταποκρίνεται. Αυτό είναι το τέταρτο κριτήριο της αγιογραφικής μας μελέτης.

Πρέπει να βλέπω όλες τις διηγήσεις της Γραφής ως μέρος της δικής μου προσωπικής ιστορίας. Η περιγραφή της πτώσης του Αδάμ αποτελεί και δική μου εμπειρία. Ποιός είναι ο Αδάμ; Το όνομά του σημαίνει απλώς «άνδρας», «άνθρωπος». Εγώ είμαι ο Αδάμ και εμένα ρωτά ο Θεός «Πού ει;» (Γεν. 3:9). Συχνά ρωτάμε: «Πού είναι ο Θεός;». Αλλά η πραγματική ερώτηση είναι εκείνη που θέτει ο Θεός στον Αδάμ και στον καθένα μας: «Πού είσαι;».

Ποιός είναι ο Κάιν, ο αδελφοκτόνος; Είμαι εγώ. Η ένσταση του Θεού. «Πού είναι ο Άβελ, ο αδελφός σου;» (Γεν. 4:9) απευθύνεται στον Κάιν που βρίσκεται μέσα μας. Ο δρόμος προς τον Θεό είναι ένας και μοναδικός και περνάει μέσα από την αγάπη για τους άλλους. Μη αποδεχόμενος τον αδελφό ή την αδελφή μου, υποκαθιστώ την εικόνα του Θεού με το σημείο του Κάιν, και αρνούμαι την ίδια την ουσία της ανθρώπινης ιδιότητάς μου.

Αυτή η έννοια της εφαρμογής σε προσωπικό επίπεδο είναι προφανής στις ακολουθίες της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και κυρίως στον Μεγάλο Κανόνα του αγίου Ανδρέου Κρήτης. «Ο λησταίς περιπεσών εγώ υπάρχω τοις λογισμοίς μου» ψάλλουμε (βλ. Λουκ. 10:30)· «Την ουσίαν της ψυχής καταναλώσας ταις ασωτίαις, έρημος ειμί αρετών ευσεβών, λιμώττων δε κράζω, ο Πατήρ των οικτιρμών. προφθάσας συ με οίκτιρον» (βλ. Λουκ. 15: 11-14). «Ποιά είναι τα πρόβατα και ποιά τα ερίφια;» ρωτούσαν τους Πατέρες της Αιγυπτιακής Ερήμου (βλ. Ματθ. 25:31-46). «Τα πρόβατα τα γνωρίζει ο Θεός», απαντούσαν. «Όσο για τα ερίφια. εννοείται ότι είμαι εγώ».

Τρία είναι τα βήματα που πρέπει να ακολουθούμε όταν μελετούμε τη Γραφή. Πρώτα πρέπει να στοχαζόμαστε ότι αυτό που μας δίνει είναι μια ιερή ιστορία – η ιστορία του κόσμου από τη Δημιουργία, η ιστορία του εκλεκτού λαού του Θεού, η ιστορία του ιδίου του Σαρκωμένου Θεού στην Παλαιστίνη, η ιστορία των «μεγαλείων του Θεού» (Πράξ. 2:11) μετά την Πεντηκοστή. Δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε ότι αυτό που βρίσκουμε στη Βίβλο δεν είναι μια ιδεολογία, ούτε μια φιλοσοφική θεωρία, αλλά μια ιστορική αλήθεια.

Στη συνέχεια παρατηρούμε την ιδιαιτερότητα αυτής της ιερής ιστορίας. Στην Αγία Γραφή βλέπουμε τον Θεό να παρεμβαίνει εν τόπω και χρόνω, να διαλέγεται με ανθρώπους. Βλέπουμε μπροστά μας τη συγκεκριμένη κλήση Του προς διάφορα πρόσωπα – προς τον Αβραάμ, τον Μωυσή, τη Ρεββέκα και τη Ρουθ, προς τον Ησαΐα και τους Προφήτες. Βλέπουμε τον Θεό να ενσαρκώνεται μία μόνο φορά σε μια συγκεκριμένη γωνιά της γης, σε μια συγκεκριμένη στιγμή και από συγκεκριμένη μητέρα. Αυτή την ιδιαιτερότητα ας μην τη βλέπουμε ως σκάνδαλο αλλά ως ευλογία. Η θεία αγάπη είναι οικουμενική στην προοπτική της. αλλά είναι πάντα προσωπική στην έκφρασή της.

Η αίσθηση ότι η Βίβλος έχει αυτή την ιδιομορφία αποτελεί ζωτικό στοιχείο για τον Ορθόδοξο «νουν Γρα­φών». Αν όντως αγαπούμε τη Βίβλο, θα αγαπούμε και τις γενεαλογίες και τις χρονολογικές Λεπτομέρειες και τα γεωγραφικά στοιχεία. Ένας από τους καλύτερους τρόπους να ζωντανέψουμε την αγιογραφική μας μελέτη είναι να πάμε σε ένα προσκύνημα στην Αγία Γη. Να περπατήσουμε εκεί που περπάτησε ο Χριστός. Να κατεβούμε στη Νεκρά Θάλασσα, να ανηφορίσουμε στο όρος των Πειρασμών, να λογαριάσουμε τη μοναξιά, να αναλογιστούμε πως θα ένιωθε ο Χριστός κατά τις σαράντα ημέρες της μόνωσής του στην έρημο. Να πιούμε απ’ το πηγάδι, δίπλα στο οποίο ο Ιησούς συζήτησε με τη Σαμαρείτιδα. Να πάρουμε το καραβάκι από τη θάλασσα της Γαλιλαίας και να ζητήσουμε απ’ τους ναύτες να σταματήσουν τη μηχανή, να ατενίσουμε εν σιωπή απέναντι. Να πάμε ένα βράδυ στον Κήπο της Γεθσημανή, να καθίσουμε στα σκοτεινά κάτω απ’ τις πανάρχαιες ελιές· πέρα απ’ την κοιλάδα φαίνονται τα φώτα της πόλης. Να γευθούμε στο έπακρο τη μοναδικότητα του ιστορικού αυτού τοπίου και να πάρουμε μαζί μας την εμπειρία αυτή για την καθημερινή αγιογραφική μας μελέτη.

Και τότε, θα είναι η στιγμή για το τρίτο μας βήμα. Αφού θα έχουμε ξαναζήσει τη βιβλική διήγηση σε όλες της τις λεπτομέρειες, πρέπει να την εφαρμόσουμε απευθείας στον εαυτό μας. Πρέπει να πούμε μέσα μας: «Όλοι αυτοί οι μακρινοί τόποι, όλα αυτά τα γεγονότα στο απόμακρο παρελθόν ανήκουν στη δική μου συνάντηση με τον Κύριο. Είμαι κι εγώ μέρος της ιστορίας αυτής».

Η προδοσία, για παράδειγμα, είναι μέρος της προσωπικής ιστορίας του καθενός μας. Μήπως δεν έχουμε όλοι προδοθεί σε κάποια στιγμή της ζωής μας και δεν έχουμε όλοι νιώσει τη γεύση της; Και δεν αφήνει η ανάμνηση των στιγμών αυτών βαθιά και μόνιμα τα ίχνη της στην ψυχή μας; Διαβάζοντας, λοιπόν, πώς ο Πέτρος αρνήθηκε τον Ιησού, και πώς Εκείνος τον αποκατέστησε μετά την Ανάστασή Του. μπορούμε να δούμε τον εαυτό μας ως ένα από τα πρόσωπα της διηγήσεως; Αν προσπαθήσουμε να φανταστούμε πως ένιωσαν και ό Ιησούς και ο Πέτρος αμέσως μετά την προδοσία, τότε μετέχουμε στα συναισθήματά τους. Εγώ είμαι ο Πέτρος, στην περίπτωση μιας προδοσίας, μπορώ να είμαι ο Χριστός; Παρόμοια, στοχαζόμενοι τη στιγμή της συμφιλίωσης, βλέπουμε τον αναστημένο Σωτήρα, με μια αγάπη απολύτως απαλλαγμένη από συναισθηματισμούς, να αποκαθιστά τον αρνητή Πέτρο στο αξίωμα του Μαθητή και τον Πέτρο με ταπείνωση και θάρρος να αποδέχεται, την αποκατάσταση. Και τότε ρωτούμε τον εαυτό μας: Πόσο μοιάζω με τον Χριστό στη στάση μου απέναντι σ’ εκείνους που με προδίδουν; Και, μετά από τις δικές μου προδοτικές πράξεις, αποδέχομαι τη συγχώρηση των άλλων, μπορώ να συγχωρήσω τον εαυτό μου;

Ας πάρουμε ως ένα ακόμη παράδειγμα την «αμαρτωλή γυναίκα», η οποία άδειασε τη φιάλη με το μύρο στα πόδια του Ιησού (Λουκ. 7:36-50). και την οποία κάποιοι ταυτίζουν με την αγία Μαρία τη Μαγδαληνή, παρ’ ότι αυτό δεν συμπίπτει συνήθως με την Ορθόδοξη ερμηνεία. Μπορώ να τη δω να καθρεφτίζεται στον εαυτό μου; Διαθέτω τη γενναιοδωρία της, τον αυθορμητισμό και την παρορμητική αγάπη της; «Αφέωνται αι αμαρτίαι αυτής αι πολλαί, ότι ηγάπησε πολύ». Ή είμαι υπολογιστής; Σφιχτοχέρης, δειλός, συγκρατημένος, δεν δεσμεύομαι ποτέ πλήρως σε τίποτε, ούτε καλό ούτε κακό; Όπως έλεγαν οι Πατέρες της Ερήμου «καλύτερα κάποιος που έχει αμαρτήσει, αν έχει επίγνωση ότι αμάρτησε και μετανοεί, παρά κάποιος που δεν αμάρτησε και θεωρεί τον εαυτό του δικαιωμένο».

Η προσωπική προσέγγιση της Αγίας Γραφής σημαίνει ότι, διαβάζοντάς την, δεν μένω απλώς ένας αποκομμένος και αντικειμενικός παρατηρητής, που απορροφά πληροφορίες και καταγράφει γεγονότα. Η Αγία Γραφή δεν είναι απλώς ένα λογοτεχνικό έργο ή μια συλλογή ιστορικών ντοκουμέντων. Παρ’ ότι μπορούμε να την προσεγγίσουμε και σε αυτό το επίπεδο. Κυρίως είναι ένα ιερό βιβλίο, που απευθύνεται σε πιστούς, για να διαβαστεί με πίστη και αγάπη. Δεν θα μπορέσουμε ποτέ να επωφεληθούμε στο έπακρο από την ανάγνωση των Ευαγγελίων, αν δεν είμαστε ερωτευμένοι με τον Χριστό. «Η καρδιά μιλάει στην καρδιά». Διεισδύω στη ζωντανή αλήθεια της Γραφής μόνον αν η καρδιά μου ανταποκρίνεται με αγάπη στην καρδιά του Θεού.

Μελετώντας τη Γραφή με αυτόν τον τρόπο -με πνεύμα υπακοής, ως μέλη της Εκκλησίας, βρίσκοντας τον Χριστό παντού, και θεωρώντας κάθε τι ως μέρος της δικής μας προσωπικής ιστορίας- θα νιώσουμε κάτι από τη δύναμη και την ίαση που πρέπει να βρίσκουμε στον Λόγο του Θεού. Ωστόσο, στο ταξίδι μας μέσα στις σελίδες της, βρισκόμαστε πάντα στο πρώτο-πρώτο μας ξεκίνημα. Μοιάζουμε μ’ εκείνον που ξεκινά μ’ ένα μικρό βαρκάκι να διαπλεύσει τον απέραντο ωκεανό. Όσο μεγάλο όμως κι αν είναι το ταξίδι αυτό, ας ξεκινήσουμε σήμερα, τούτη τη μέρα, τούτη τη στιγμή.

Στο αποκορύφωμα της πνευματικής του κρίσης, παλεύοντας με τον εαυτό του μόνος μέσα στον κήπο, ο Ιερός Αυγουστίνος άκουσε μια παιδική φωνή να του μιλά επιτακτικά: «Λάβε και ανάγνωθι, λάβε και ανάγνωθι». Πήρε στα χέρια του την Αγία Γραφή και διάβασε και αυτό που διάβασε του άλλαξε ολόκληρη τη ζωή. Ας κάνουμε το ίδιο: Λάβε και ανάγνωθι.

«Λυχνάρι στην πορεία μου είναι ο Νόμος Σου· φως στο διάβα της ζωής μου» (Ψαλμ. 118:105).

(Κάλλιστος Ware, «Φως, στο διάβα της ζωής μου…η μελέτη των θείων Γραφών», Εκδ. Ακρίτας

Ο Πέτρος ο Τελώνης και ο Αγιος Ιωάννης ο Ελεήμων

Είχεν την καλήν συνήθειαν ο Άγιος και εσύναγεν γύρω του κόσμον, μεγάλους και γέροντες, φτωχούς και πολυφημισμένους άρχοντες. Έλεγεν τους λόγους χρυσούς, περί των Αποστόλων και του Κυρίου του Χριστού μας, περί των λόγων, των θαυμάτων και της χάριτος. Ιστορούσε και πολλές παραβολάδες και της ζωής του πολλά ψυχοφελή γεγονότα.

Μιαν φοράν εσύναξε γύρω του κόσμον και έλεγεν τους για τον Πέτρον το Τελώνην: « Πριχού με φέρουν οι βουλες του θεού του Πλάστη μας και του πατριάρχη η γνώμη εις την Αλεξάνδρειαν ποιμενάρχη, είχα εις την υπηρεσίαν μου εις την Κύπρον έναν αγαθόν υπηρέτην.Ο υπηρέτης μου αυτός έκαμεν μισθωτός εις έναν τελώνην εις την Αφρικήν ονόματι Πέτρον. Ο αφέντης του, καθώς εδιηγείτουν, ήταν πολλά φιλάργυρος και δεν εχαλάλιζεν τίποτε. Ήταν πλούσιος πολλά, μα και πολύ τσιγκούνης, φιλάργυρος υπερμέτρως.

Μιαν ημέραν εσυναχτήκαν οι άκληροι της πολιτείας και εμνημονεύαν τους αγαθούς πλουσίους, που ήταν ελεήμονες και τους εβοηθούσαν και ελαφρώναν τα βάρη της φτώχειας της μεγάλης. Εκαταριούνταν τους φιλάργυρους και τους πλουσίους της σκληροκαρδίας. Μέσα σε αυτούς εκατέτασσαν και τον αφέντην του τον Πέτρον τον Τελώνην. Έλεγαν για τα πλούτη του κι εμαρτυρούσαν και για τη φιλοχρηματίαν του. Εμαρτυρούσαν πως δεν έδωσεν εις την ζωήν του καμμίαν ευλογίαν, ποτέ του δεν ελέησε φτωχόν, άρρωστο και διαβάτη.

Τότε ένας από τους άκληρους, τους φτωχούς, εσυμφώνησε, πολλά να τον πλουμίσουν από τις ελεημοσύνες που ελάμβαναν, ανεκατάφερνεν τον Τελώνην τον φιλάργυρον να του δώσει ελεημοσύνη. Επήγεν ο φτωχός και έκατσε εις την θύραν την αψηλήν του οίκου του Τελώνου. Άρχισε να πολυλογά, να κλαίει, να φωνάζει. Επροξένησε μεγάλην ταραχήν και όταν τον άκουσε ο Τελώνης εξήλθε του οίκου και τον έσπρωχνε και τον έβριζε σκαιότατα για να πάρει δρόμο και να φύγει να μην τον εξοργίζει με τους λόγους του που ήταν στ’ αλήθεια δυνάμενοι και κουραστικοί. Εδίωκεν τον ο Τελώνης, γινάτιν ο διακονητής δεν έφευγεν. Πάνω στην ώραν που εκαυγάδιζαν, εισήρχετο της θύρας ο φούρναρης, κομίζων εις τας χείρας του πινάκιον επτά άρτων. Εθύμωσεν ο Πέτρος και με οργήν άρπαξεν έναν άρτον και εσημάδεψε τον ζήτουλαν να τον τιμωρήσει δια την ταραχήν και την πρόκλησιν. Αρπάζει το ψωμίν ο διακονητής επήγεν εις τους αγαπητούς συντρόφους του και εζητούσε την αμοιβή του και ορκιζόταν ότι έλαβε τον άρτον δια χειρός του Πέτρου του Τελώνη , του φιλάργυρου.

Ύστερα από δυο ημέρες , καθώς εκοιμόταν ο Πέτρος, που ήταν στο κρεβάτι ασθενής, είδεν οπτασίαν ότι ήταν όμηρος εις το κριτήριον του Θεού. Ένας ζυγός βρισκόταν πιο κάτω φορτωμένος με τις πράξεις και τις φυλαργυρίες. Είχε και πλήθος δαίμονες και επανηγύριζαν για τις πολλές του αμαρτίες, που ετοποθετούσαν εις την πρώτην πλευρά του ζυγού. Εις την άλλην πλευράν, αγγέλοι από τον ουρανόν ολίγοι αγωνίζονταν να βρουν τα καλά που έπραξε εις την ζωήν του. Μα δεν έβρισκαν εύκολα αγαθοεργίες, διότι ο Πέτρος ήταν Τελώνης και πολύ βεβαρημένος.Ευτυχώς ήταν και ο φύλακας ο άγγελος του και τους είπε για τον άρτον που έριξε ο ευλογημένος, σημαδεύοντας το διακονητή που εφώναζε εις το ξωπόρτι του. Τότε έβαλαν οι άγγελοι τον άρτον και εβάρυνε τόσον που ισοζύγισε και δεν ενίκησαν οι κακοτροπίες και οι αμαρτίες. Εγύρισαν οι αγγέλοι και λένε στον Τελώνη: ‘ Επέστρεψε εις το αρχοντικό σου και πράξε ψυχικά πολλά, δώσε ευλογίες και ελεημοσύνες να βαρέσεις τον ζυγόν από την πλευράν του άρτου, αλλιώς θα σε πάρουν ετούτοι οι μισόκαλοι που δεν έχουν σπλάχνισιν καμμίαν και είναι σκοτεινοί πισσούρι.’

Εκατάλαβεν ο Πέτρος πόση ήταν η αξία της βοήθειας εις τους φτωχούς, τα κέρδη τα μεγάλα και τα μαξούλια εις τους ουρανούς που σου δωρίζει η ελεημοσύνη. Γι’ αυτό άρχισε από την ημέραν εκείνη να ελεεί τους πονεμένους και όλους τους φτωχούς και δεν τον εκακολογούσε κανένας πλέον εις την πολιτείαν, αλλά μάλλον οι ανέστιοι και οι άκληροι εις τας συνάξεις τους τον επαίνευαν και τον εξυμνούσαν.

Έγινε πολύ ενάρετος και ελεήμων. Μιαν ημέρα βρήκε ένα ναυαγό γυμνό και τον εσπλαχνίσθηκε. Του έδωσε το πανωφόριν το ακριβόν δια να παρηγορηθεί από το ψύχος. Ο φτωχός ο ναυαγός εντράπηκε να φορέσει τέτοιο πολυπλούμιστον ρούχο και αποφάσισε και επούλησε και αγόρασε αλλαξιές δυο-τρεις καινούριες και άλλα νομίσματα συμπλήρωμα. Ο Πέτρος όταν το πληροφορήθηκε άρχισε να κλαίει. Μα ο άγγελος που τον εφύλαγε δεν τον άφησε μέσα στην λύπη. Εφανερώθηκε στον ύπνο του και τον ευχαρίστησε για το ρούχο που του έδωσε. Εκατάλαβε μετά τούτο ο Πέτρος περισσότερο το παλαιό όνειρο και την ωφέλεια που είχε ο ίδιος από τις παροχές και τις ελεημοσύνες.

Ο Κύριος επειδή είναι απλός και ευθύς, θέλει κ’ οι ψυχές που προσέρχονται σ’ Αυτόν, να είναι απλές και ακέραιες!

Ο Φώτης Κόντογλου σταχυολογεί και μεταφέρει στην νεοελληνική εκλεκτά κεφάλαια από λόγους του αγίου Ιωάννη της Κλίμακας.«Όσοι θέλουμε να ελκύσουμε κοντά μας τον Κύριο, ας προσέλθουμε απλά κι άπλαστα κι απονήρευτα, δίχως πολλούς λογισμούς, και δίχως περιέργεια, σαν τους μαθητάδες στον δάσκαλο.Γιατί, επειδή Εκείνος είναι απλός και ίσιος, θέλει κ’ οι ψυχές που προσέρχουνται σ’ Αυτόν, να είναι απλές και ακέραιες.Επειδή δε μπορεί ποτέ να δει κανένας απλότητα, χωρίς να είναι μαζί της η ταπείνωση».

«Απλότητα είναι απερίεργη διάνοια, καθάριο ήθος, άπλα (απερίτεχνα) λόγια, που δεν είναι από πριν μελετημένα».

«Η πονηριά είναι επιστήμη, ή καλύτερα ασχήμια δαιμονική, που στερήθηκε την αλήθεια, και που θαρρεί πως κρύβεται από τους άλλους».

«Η πίστη είναι μια σταθερότητα ατράνταχτη κι ασάλευτη, μια κατάσταση της ψυχής αμετατόπιστη, που δεν την σαλεύει καμία δύναμη».

«Όπως εκείνος που κρατά μυρουδικά, φανερώνεται από την ευωδία, χωρίς να το θέλει, έτσι κι όποιος έχει το πνεύμα του Κυρίου, γνωρίζεται από τα λόγια του κι από την ταπείνωσή του».

«Γύρευε με πένθος. Ζήτα με υπακοή. Κρούσε με μακροθυμία. Γιατί, εκείνος που γυρεύει έτσι, αυτός παίρνει, κ ’ εκείνος που ζητά έτσι, αυτός βρίσκει. Και σ’ εκείνον που χτυπά, θ’ ανοίξει η πόρτα για να μπει μέσα».

«Η μακάρια απάθεια σηκώνει από τη γη νου πάμφτωχο, κι από την κοπριά των παθών σηκώνει άνθρωπο περιφρονημένον. Κ’ η πανύμνητη αγάπη τον αξιώνει να καθίσει με τους άρχοντες Αγγέλους, με τους άρχοντες του λαού του Κυρίου».

Απόσπασμα από το βιβλίο του Φώτη Κόντολου, «Ευλογημένο καταφύγιο» των εκδόσεων Ακρίτας.

Μισώ την σιωπή, όταν είναι καιρός να ομιλούμε

 «Μισώ την σιωπή, όταν είναι καιρός να ομιλούμε». Την φράση αυτή είπε η σπουδαία Κασσιανή, μία μεγάλη προσωπικότητα της βυζαντινής ιστορίας και παράδοσης, η οποία εορτάζεται από την Εκκλησία ως αγία στις 7 Σεπτεμβρίου, όταν συνάντησε κάποιους που είχαν δειλιάσει στην περίοδο της Εικονομαχίας και είχαν αρνηθεί την τιμή στις ιερές εικόνες. Η αγία, όταν ο αυτοκράτορας Θεόφιλος ήθελε να επιλέξει σύζυγο, όντας ερωτευμένος μαζί της, θέλησε να την πειράξει λέγοντας: «από την γυναίκα πήγασαν τα φαύλα», εννοώντας την Εύα. Η Κασσιανή, θαρραλέα, του απάντησε: «Ναι, αλλά από την γυναίκα πηγάζουν και τα πιο ωραία», εννοώντας την παναγία. Ο Θεόφιλος δεν άντεξε την ευφυΐα και την ετοιμολογία της Κασσιανής και παντρεύτηκε την αγία Θεοδώρα την Αυγούστα. Η Κασσιανή έγινε μοναχή, ίδρυσε μοναστήρι, περιέθαλψε πλήθος φτωχών γυναικών και συνέθεσε εξαιρετικούς ύμνους, με κορυφαίο το τροπάριο ‘της Κασσιανής» που ψάλλεται το βράδυ της Μεγάλης Τρίτης.

Η φράση της αγίας είναι συγκλονιστική. Η σιωπή είναι αρετή, όταν κάποιος συκοφαντείται και αφήνεται στον Θεό. Η σιωπή είναι αρετή στην κατάκριση. Δεν είναι όμως αρετή όταν υπάρχουν ζητήματα στα οποία ο λόγος είναι απαραίτητος. Δεν ταιριάζει η σιωπή στην κακοποίηση γυναικών και παιδιών. Δεν ταιριάζει η σιωπή, όταν κάποιος διώκεται για τις ιδέες ή την πίστη του. Δεν ταιριάζει η σιωπή, όταν κάνουν θόρυβο όσοι λατρεύουν είδωλα κάθε μορφής. Δεν ταιριάζει η σιωπή, όταν κάποιος διασύρει ανθρώπους γι’ αυτό που είναι. Και μπορεί αυτός που υφίσταται μία κακή συμπεριφορά να δείχνει μακροθυμία. Όμως όσοι είμαστε μάρτυρες μπροστά στο κακό, δεν πρέπει να κρυβόμαστε, να δειλιάζουμε, να αρνούμαστε να υπερασπιστούμε την αλήθεια και το δίκαιο.

Ο Χριστός, όταν ο υπηρέτης του αρχιερέα Άννα, τον ράπισε κατά την πρώτη δίκη μετά την σύλληψή Του, του ζήτησε να του εξηγήσει για ποιο λόγο σήκωσε χέρι εναντίον Του. «Τι με δέρεις;», «γιατί με χτυπάς;», τον ρώτησε, δείχνοντάς μας έναν δρόμο μέτρου και αλήθειας. Δεν ανταπέδωσε το χτύπημα. Δεν σιώπησε όμως. Σε κάποιες στιγμές, μπροστά στον Καϊάφα, στον Πιλάτο, στους στρατιώτες που Τον βασάνιζαν, σε όσους Τον ειρωνεύονταν όταν ήταν επάνω στον σταυρό, δεν μίλησε. Δεν είχε νόημα. Δεν επρόκειτο να πειστούν. Όμως, εκεί που χρειάστηκε, μάς έδειξε τον δρόμο.

Είναι καιρός να μιλήσουμε σήμερα. Να διαμαρτυρηθούμε για το ψέμα που κυριαρχεί στον κόσμο. Για τις ανόητες υποσχέσεις, ότι η ζωή πηγαίνει στο μηδέν και πρέπει να την απολαύσουμε όσο μπορούμε με κέντρο τον εαυτό μας. Για την παιδεία, όταν δεν έχει ως κέντρο της την αγάπη. Για την αδικία εις βάρος των ασθενέστερων, οι οποίοι αισθάνονται ως απορρίμματα ενός κόσμου που τα έχει όλα. Για την αναξιοκρατία, όταν την συναντούμε. Κυρίως όμως για ένα κλίμα αθεΐας, το οποίο δεν σέβεται την άποψη των πιστών, αλλά τους θεωρεί τιποτένιους και ότι δεν δικαιούνται να ομιλούν.

Σ’ αυτή την περιρρέουσα ατμόσφαιρα των καιρών, δεν χωρά σιωπή. Και μια γυναίκα στην ιστορία της Εκκλησίας μάς δείχνει τον δρόμο. Με την μόρφωση, τα χαρίσματα, το θάρρος, την αγάπη, την αποφασιστικότητα μάς λέει ότι είναι καιρός του λαλείν. Άλλο η προσευχή και άλλο η δειλία. Αρκεί να είμαστε έτοιμοι να θυσιάσουμε προνόμια, πραγματικά ή φαντασιακά. Διότι μόνο αυτός που βγαίνει μπροστά, με επίγνωση και γνώση, ανοίγει δρόμους!

ΤΟ "ΦΥΣΙΚΟ" ΤΗΣ ΑΧΑΡΙΣΤΙΑΣ

Η ανθρώπινη συμπεριφορά φαίνεται πως δεν είναι μόνο παράξενη αλλά και απρόβλεπτη. Δεν υπολογίζεται εύκολα και, μάλλον, κάποιες φορές, μπορεί και να εκπλήσσει θεωρώντάς την αλλόκοτη, παράξενη, αφύσικη.

Δεν είναι φυσική έκφραση ο ευεργετούμενος να νιώθει ευγνώμων για να θέλει, όσο του είναι δυνατό και στο μέτρο των δυνατοτήτων του, ν’ ανταποδώσει την ευεργεσία; Κι όμως μπορεί να συμβαίνει εντελώς το αντίθετο!

Στο βιβλίο «Θαυμαστά γεγονότα και συμβουλές του Γέροντος Πορφυρίου» καταγράφεται η απάντηση του αγίου σε κάποιον που τον ρώτησε «πως είναι δυνατόν να ευεργετείς κάποιον κι εκείνος να φέρεται όχι απλώς με αχαριστία, αλλά να κοιτάει να σου κάνει κακό από πάνω;». Ο άγιος Γέροντας, γνώστης της ανθρώπινης παθολογίας αλλά και του βάθους της ψυχής, απαντά ότι αυτό είναι φυσικό! Στην έκπληξη του ερωτώντος, λέει:

– Ναι, καλέ. Αυτό είναι φυσικό, γιατί όσο ζεις εσύ, εκείνος θυμάται το χρέος του κι επομένως πρέπει να σε αφανίσει για να σταματήσει να υπάρχει το χρέος. Το ίδιο συνέβηκε και σε μένα, όταν κάποιος μου χρωστούσε χρήματα κι εκείνος προσπάθησε να με βλάψει, να φύγω από τη μέση. Αυτή είναι φυσική συμπεριφορά. Γι’ αυτό τις περισσότερες φορές, όταν κανείς κάνει ευεργεσία, πρέπει να την κάνει αφανώς, να μην αισθάνεται ο άλλος υποχρέωση, να μην ξέρει κι από πού προέρχεται η ευεργεσία, γιατί μπορεί να μεταβληθεί η ευγνωμοσύνη σε εκδίκηση, σε κακό, ας πούμε»[1].

Η «φυσική» κατάσταση της αχαριστίας κι εκδικητικότητα δεν είναι, βέβαια, φυσική παρά στον κόσμο της πτώσης. Αλλά ο κόσμος δεν «κείται εν τω πονηρώ;».

Τελικά, άμα γνωρίζουμε το ευάλωτο και άστατο της ανθρώπινης φύσης, θα είμαστε προσεκτικοί και θα προφυλασσόμαστε από τις απογοητεύσεις και τις «εκπλήξεις» που δεν περιμέναμε και δεν υποψιαζόμαστε. Όπως και θα κρατούμε τις ανάλογες «αποστάσεις ασφαλείας» για να μην καταρρεύσουμε όταν θα εφαρμοστεί και σε μας το «φοβού τους υπό σου ευεργετηθέντας».

Ποιος γονιός, όμως, ή ποιος πνευματικός πατέρας δεν θα δοθεί στα «κατά σάρκα ή κατά πνεύμα» παιδιά του, σκεφτόμενος το ενδεχόμενο της αχαριστίας; Πορευόμαστε με βάση το τώρα, τις «ενεστώσες ανάγκες», αλλά και με βάση την αγάπη που πρέπει να δίνεται χωρίς να ζητά το «εμαυτό».

Όσο και να προσέξει κανείς δεν θα αποφύγει τον πόνο, κυρίως απ’ αυτούς που δόθηκε, που αγάπησε και θυσιάστηκε. Ο Χριστός πέρασε αυτόν τον πόνο από τους «οικείους του» κι όμως όχι μόνο δεν τους απέρριψε αλλά τους έδωσε τη μεγάλη εξουσία να συνεχίσουν το έργο του.

Στην πορεία της ζωής φαίνεται πως η αξία βρίσκεται στο τέρμα κι όχι στα σκαμπανεβάσματά της. Στο τέλος της ιστορίας, όπου ο Κύριός της θα έχει τον τελευταίο λόγο, θα γνωρίσουμε το σκοπό του όποιου πόνου, της απογοήτευσης και αχαριστίας, που θα προέλθει απ’ κει που δεν περιμέναμε και θ’ αναφωνήσουμε από τα βάθη της καρδιάς μας: Σ’ ευχαριστώ, Θεέ μου!

ΠΡΟΚΟΠΗ ΚΑΙ ΦΙΛΟΤΙΜΟ

«Ο προκομμένος άνθρωπος, σε όποια ζωή κι αν βρεθεί, είτε Μοναχός είτε λαϊκός, θα κάνει προκοπή πνευματική, γιατί θα εργασθεί φιλότιμα. Ενώ ο άνθρωπος που δεν καλλιεργεί το φιλότιμο που του χάρισε ο Θεός, ανεπρόκοπος θα είναι και στη μια ζωή και στην άλλη» (Π. Μ. Σωτήρχος, Γέρων Παΐσιος, Βίος, Διδαχές…, εκδ. Παπαδημητρίου, 2009).

Αγχώνονται πολλοί χριστιανοί νέοι άνθρωποι, και όχι μόνο, για την επιλογή που θα κάνουν στη ζωή τους: να γίνουν έγγαμοι ή να καλογερέψουν. Και δικαίως: η επιλογή αυτή αποτελεί ίσως την πιο καίρια απόφαση που πρέπει να λάβουν – καθορίζεται η περαιτέρω πορεία τους. Πολλοί μάλιστα αναλίσκονται στην αναζήτηση εκείνων των ανθρώπων, πνευματικών, μοναχών, Γεροντάδων, που θα τους δώσουν μία απάντηση που θα τους πείσει ότι είναι η πιο ενδεδειγμένη γι’ αυτούς. Δεν είναι λίγοι εκείνοι μάλιστα που εύχονται να συναντήσουν έναν διορατικό και προορατικό Γέροντα, ώστε αυτό που θα τους πει να έχει τη «σφραγίδα» του Θεού – δεν θα λαθέψουν μ’ αυτό που θα ακολουθήσουν! Κι εννοείται ότι οι άγιοι Γέροντες της εποχής μας, Πορφύριος, Παΐσιος, Ιάκωβος κ.ά., δέχονταν πολύ συχνά τέτοιους επισκέπτες που τους πίεζαν να αποφασίσουν αυτοί για εκείνους.

Η απάντηση βεβαίως που έδιναν οι σοφοί αυτοί άνθρωποι, σοφοί όχι μόνον από φωτισμό Θεού αλλά και από τη μακρά εμπειρία που είχαν από τις σχέσεις τους με τους ανθρώπους, ήταν ίσως απρόσμενη και όχι η πλήρως «επιθυμητή» από τους επισκέπτες τους: τους έστρεφαν στον εαυτό τους, ώστε αυτοί μόνοι τους να αποφασίσουν για τη ζωή τους. Η απάντηση για παράδειγμα που έδωσε ο άγιος Πορφύριος σε έναν τέτοιο νεαρό που τον ρώτησε τι θα ήθελε ο Θεός γι’ αυτόν είναι ό,τι ρεαλιστικότερο και λογικό και υποδειγματικό: «ο Θεός θέλει για σένα ό,τι εσύ θέλεις βαθιά μέσα σου». Κι αυτό βεβαίως σημαίνει ότι τελικώς όλοι μέσα μας, αν αφουγκραστούμε την καρδιά μας, ξέρουμε τι πρέπει να κάνουμε – η καρδιά μας είναι ο καλύτερος σύμβουλός μας. Πρόκειται νομίζουμε για το ίδιο που επεσήμαινε και ο άγιος Παΐσιος σε παρόμοιους προβληματισμούς: «Αν έχεις εννιά λογισμούς από τους δέκα να γίνεις καλόγερος και έναν λογισμό να παντρευτείς, τότε να παντρευτείς. Γιατί ο ένας αυτός θα σε ταλαιπωρεί ολόκληρη τη ζωή σου».

Στο παραπάνω παρατιθέμενο απόσπασμα όμως του οσίου Παϊσίου έχουμε και κάτι επιπλέον. Ο όσιος ξεπερνά τον προβληματισμό της κρίσιμης απόφασης για τον δρόμο ζωής: έγγαμος ή μοναχός, και προσανατολίζει στο πιο σημαντικό κατ’ αυτόν στοιχείο: τη φιλοτιμία. Αν είμαστε φιλότιμοι, σημειώνει, και λάθος επιλογή να κάνουμε ο Θεός δεν θα μας αφήσει. Θα ευλογήσει και τη λάθος επιλογή μας και θα μας βοηθήσει να προκόψουμε, δηλαδή να προχωρήσουμε τη σχέση μας μ’ Εκείνον και να τελειωθούμε. Οπότε μπορεί κάποιος να γίνει καλόγερος ενώ το χάρισμά του είναι ο έγγαμος βίος, αλλά αν είναι φιλότιμος θα γίνει προκομένος καλόγερος και θα αγιάσει. Κι από την άλλη: μπορεί κάποιος να συζευχθεί, ενώ η κλήση του είναι για μοναχός, αλλά εφόσον είναι φιλότιμος θα είναι καλός σύζυγος και καλός οικογενειάρχης – ο αγιασμός του θα επέλθει μέσα από τον δρόμο αυτόν ζωής.

Το ερώτημα βεβαίως είναι τι σημαίνει φιλοτιμία για τον άγιο; Κι η απάντηση που παίρνουμε από τα λόγια του, προφορικά και γραπτά, είναι: ο πιστός άνθρωπος να έχει αίσθηση της παρουσίας του Χριστού στη ζωή του που τον κινητοποιεί να αγωνίζεται με ευαισθησία στην τήρηση των αγίων εντολών του Χριστού, μάλιστα δε της αγάπης. Μπορούμε με βεβαιότητα να πούμε πως ό,τι εξέφραζε ο μέγας Γέρων με τη λέξη «φιλοτιμία» ήταν το ίδιο που εξέφραζε με τη λέξη «αρχοντιά», πιο συγκεκριμένα μάλιστα με τη φράση «αρχοντική αγάπη». Ο ίδιος ο Θεός είναι ο άρχοντας της αγάπης κατά τον άγιο, συνεπώς και ο φιλότιμος άνθρωπος είναι ο αγωνιζόμενος να μοιάσει του Θεού του. Ευνόητο έτσι ότι η φιλοτιμία συνιστά ζεύγος με την προκοπή. Προκόβει ο φιλότιμος, ό,τι κι αν κάνει και όπου κι αν βρίσκεται, προκόβει δηλαδή ο ευαίσθητος άνθρωπος που τις εντολές του Χριστού τις θεωρεί ως τον μεγαλύτερο θησαυρό της ζωής του.

Άγιος Σωφρόνιος του Έσσεξ: Τα ευεργετικά παθήματα και η προσευχή υπέρ του κόσμου

Στην τελευταία μας όμως αναπνοή, ας ενισχυθούμε με τη σκέψη ότι είναι απαραίτητο να περάσουμε από όλα τα παθήματα του κόσμου αυτού, ώστε να γνωρίσουμε βαθύτερα τη ζωή του Μονογενούς Υιού του Θεού πάνω στη γη και να γίνουμε ικανοί να προσλάβουμε τη θεία και άφθαρτη ζωή Του.

Αυτή η στάση πνεύματος μειώνει την ένταση της «ανούσιας οδύνης», που με τον παραλογισμό της γίνεται ακόμη πιο δυσβάστακτη και από τη δύναμη του πόνου.

Ο πόνος καθαυτός με κανέναν τρόπο δεν είναι συμφορά. Δεν είναι μόνο δυνατόν, αλλά είναι και αναγκαίο να θεωρούμε τα παθήματα ως την οδό προς την αιώνια γνώση της αλήθειας, της αγάπης, της ανάπαυσης, της ειρήνης.

Είμαστε κτιστά όντα και γνωρίζουμε τα πάντα με τη σύγκριση. Αν δεν είχαμε πείρα των παθημάτων, δεν θα γνωρίζαμε και τη χαρά της αγάπης. Και είναι φανερό ότι όσο βαθύτερα είναι τα παθήματά μας, υπό την αγαθή και συνετή έννοιά τους, τόσο πληρέστερη θα είναι η αγάπη μας, τόσο βαθύτερη θα είναι η γνώση της αιωνιότητας, τόσο πιο αισθητά θα προσλάβουμε την ειρήνη του Θεού, τόσο εγγύτερα θα παρασταθούμε στον Χριστό μέσα στη Βασιλεία Του.

Προσεύχομαι στον Θεό να σας δώσει αληθινή έμπνευση άνωθεν γι’ αυτή την οδό, για την όποια εγώ με την αφροσύνη μου τόλμησα να σας μιλήσω. Με το ίδιο αίτημα προσεύχομαι στον Θεό και για τον εαυτό μου. Κι εσείς να προσεύχεσθε για μένα στο ίδιο επίπεδο με το ίδιο πνεύμα. Και έτσι θα είμαστε όλοι ένα εν Χριστώ.

Όταν η ψυχή μας αγγίξει την αιωνιότητα, τότε θα εξαφανισθούν πολλά πάθη μας και εμείς θα απομακρυνθούμε, πολύ μακριά, από τον συχνά άσκοπο αγώνα των ανθρώπων. Η ειρήνη του Χριστού δεν πρέπει να σας εγκαταλείπει.

Τι σας χρειάζεται; Φοβόσαστε ότι δεν θα έχετε ένα κομμάτι ψωμί ή στέγη στα χρόνια των γηρατειών σας; Αν όμως, ούτως ή άλλως, αρκεσθείτε στα απολύτως απαραίτητα, δηλαδή, αν έχετε σπίτι να μείνετε, αν δεν σας λείπει το ψωμί, αν είναι καλυμμένο το σώμα σας, τότε αυτό θα σας είναι αρκετό.

Η ελευθερία του νου από την ανούσια κοσμική διάχυση και η εμβάθυνση του στη θεωρία του θείου κόσμου, η έφεση προς τον άνω κόσμο, η νοσταλγία γι’ αυτόν θα αποτελεί την ακατάπαυστη «ευφροσύνη» της ψυχής σας. Τότε τα γηρατειά γίνονται μεγαλειώδη, βασιλικά, ακόμη και μέσα στην έσχατη υλική πτωχεία, αληθινό στέφος σοφίας.

Χωρίς υπερβολική ένταση, με φυσική κίνηση του πνεύματός σας, να κοιτάζετε διά μέσου σας όλη την τραγωδία του κόσμου, όλης της ανθρωπότητας, και με το πνεύμα να προσεύχεσθε στον Θεό για όλο τον κόσμο. Το μάθημα αυτό το έλαβα από τον μακάριο Γέροντά μου [τον όσιο Σιλουανό τον Αθωνίτη].

Και όταν έλθει σε σας η προσευχή για όλο τον κόσμο, όπως και για τον εαυτό σας, τότε μόνο θα εννοήσετε το μεγαλείο του ανθρώπου εν Θεώ, τι σημαίνει να είναι κάποιος πρόσωπο, κατ’ εικόνα των Θείων Προσώπων, και τότε πια ο θάνατος δεν θα σας εγγίσει. Το αιώνιο Φως θα καταυγάζει μέσα σας και θα γίνετε τέκνα Θεού.

Αποσπάσματα από το βιβλίο του Αγίου Σωφρονίου Αθωνίτου, «Πνευματικά κεφάλαια», έκδοση Ιεράς Μονής Τιμίου Προδρόμου Έσσεξ Αγγλίας 2021.

ΦΟΒΕΡΟΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΞΟΝ ΜΥΣΤΗΡΙΟΝ

 «Φοβερὸν καὶ παράδοξον μυστήριον σήμερον ἐνεργούμενον καθορᾶται· ὁ ἀναφὴς (ἀψηλάφητος), κρατεῖται· δεσμεῖται, ὁ λύων τὸν Ἀδὰμ τῆς κατάρας· ὁ ἐτάζων (αὐτὸς ποὺ ἐρευνᾶ καὶ γνωρίζει) καρδίας καὶ νεφρούς, ἀδίκως ἐτάζεται (ἀνακρίνεται)· εἱρκτὴ κατακλείεται, ὁ τὴν ἄβυσσον κλείσας. Πιλάτω παρίσταται, ᾧ τρόμω παρίστανται οὐρανῶν αἱ δυνάμεις· ραπίζεται χειρὶ τοῦ πλάσματος, ὁ Πλάστης· ξύλῳ κατακρίνεται, ὁ κρίνων ζωντας καὶ νεκρούς· τάφῳ κατακλείεται, ὁ καθαιρέτης τοῦ ᾍδου...».

Τὸ μυστήριον τῶν Παθῶν καὶ τῆς Σταυρώσεως τοῦ Κυρίου μας εἶναι ὄντως φοβερὸν καὶ παράδοξον, διότι ὑπερβαίνει τὴν συνήθη λογική μας καὶ τὰ ἀνθρώπινα μέτρα.

Παράδοξο, διότι κατὰ τὸν ἅγιο Ἐπιφάνιο Κύπρου «αὐτὸς ἣν ὁ πάσχων καὶ μὴ πάσχων», παθητὸς κατὰ τὴν ἀνθρωπίνη φύσι, ἀπαθὴς κατὰ τὴν θεότητα.

Ἔκστασις μᾶς καταλαμβάνει καθὼς βλέπουμε τὸν Θεὸν σταυρούμενον. Ὅπως λέγει καὶ ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος· «Τί τούτου παραδοξότερον, Θεὸν σταυρούμενον βλέπειν, καὶ τοῦτον μετὰ ληστῶν, καὶ ὑπὸ τῶν παριόντων (περαστικῶν) γελώμενον τὸν ἀνάλωτον (ἀκατανίκητον) καὶ τοῦ παθεῖν ὑψηλότερον»1;

Τέτοια ἔκστασις εἶχε καταλάβει καὶ τοὺς θεωροῦντας τὰ θαύματα τοῦ Κυρίου Ἰουδαίους· «καὶ ἔκστασις ἔλαβεν ἅπαντας καὶ ἐδόξαζον τὸν Θεὸν καὶ ἐπλήσθησαν φόβου λέγοντες ὅτι, εἴδομεν παράδοξα σήμερον»2.

Οἱ ὀπαδοὶ τῶν ἄλλων θρησκειῶν ὄχι μόνον δὲν πιστεύουν σὲ Θεὸν σταυρωθέντα ἀλλὰ καὶ σκανδαλίζονται ἀπὸ τὴν ἰδική μας πίστι.

Ὁ σταυρικὸς θάνατος τοῦ Κυρίου εἶναι κατὰ τὸν Ἀπόστολο Παῦλο γιὰ τοὺς Ἰουδαίους σκάνδαλο καὶ γιὰ τοὺς Ἕλληνες (εἰδωλολάτρες καὶ φιλοσόφους) μωρία. Γιὰ μᾶς ὅμως τοὺς Χριστιανοὺς εἶναι καύχησις, Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία3.

Ἀναφέρει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ὅτι κάποιος ἐρώτησε εἰρωνικὰ ἕνα Χριστιανό, ἐὰν πιστεύῃ σὲ Θεὸ ἐσταυρωμένο, καὶ ἐκεῖνος ἀπήντησε ὅτι πιστεύει σ᾿ Αὐτὸν ποὺ ἐσταύρωσε τὴν ἁμαρτία4.

Αὐτὸς ὁ Ἐσταυρωμένος Θεός μας ποτὲ δὲν ἠθέλησε νὰ προσηλυτίσῃ ὀπαδούς, ἐξωραΐζοντας τὶς δυσκολίες τοῦ ἀγῶνος τῶν πιστευόντων σὲ Αὐτὸν ἢ ὑποσχόμενος ἄνετη ζωή. Ἀντίθετα ἐζήτησε ἀπὸ τοὺς μαθητάς Του, ἂν θέλουν νὰ τὸν ἀκολουθήσουν, νὰ ἄρουν καὶ αὐτοὶ τὸν Σταυρό τους ἀγωνιζόμενοι κατὰ τῆς φιλαυτίας, τοῦ ἐγωϊσμοῦ καὶ τῶν παθῶν τους.

 Οἱ ἀναρίθμητοι ἅγιοι Μάρτυρες, οἱ ἀσκηταὶ τῆς ἐρήμου καὶ πλῆθος ἁπλῶν καὶ ταπεινῶν Χριστιανῶν συμμερίσθηκαν διὰ μέσου τῶν αἰώνων τὴν σταυρικὴ ζωὴ τοῦ Χριστοῦ.

Μόνον οἱ ἐκκοσμικευμένοι Χριστιανοὶ ἀφαιροῦν ἀπὸ τὴν ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας τὸν σταυρικό της χαρακτήρα.

Αὐτοὶ ὁμοιάζουν μὲ τὸν ἀπόστολο Πέτρο ποὺ ἐζήτησε ἀπὸ τὸν Χριστὸ νὰ ἀποφύγῃ τὸν σταυρικὸ θάνατο, ἀλλὰ γι᾿ αὐτὸ ὁ Κύριος τὸν ἐπετίμησε πολὺ αὐστηρά.

Καὶ οἱ σταυρωταὶ τοῦ Κυρίου τὸν καλοῦσαν νὰ κατεβῇ ἀπὸ τὸν Σταυρὸ γιὰ νὰ πιστεύσουν.

Ἀλλὰ τί θὰ ἦταν ὁ Χριστὸς χωρὶς Σταυρὸ καὶ τί θὰ ἦταν ἡ πίστις μας χωρὶς Χριστὸν σταυρωθέντα καὶ ἀναστάντα ἐκ τῶν νεκρῶν, χωρὶς τὴν Μητέρα καὶ τοὺς φίλους τοῦ Λυτρωτοῦ, ποὺ διὰ μέσου τῶν αἰώνων συνεσταυρώθησαν καὶ συνανεστήθησαν μὲ Αὐτόν;

Ὁ Ἀντίχριστος ὑπόσχεται νὰ σώσῃ τὸν κόσμο χωρὶς Σταυρό. Σύμφωνα μὲ μία ὡραία ἑρμηνεία τοῦ ἀριθμοῦ 666 –συμβόλου τοῦ Ἀντιχρίστου, ποὺ στὰ ἑλληνικὰ γράφεται χξς´–, ὁ Ἀντίχριστος θὰ εἶναι «Χριστὸς Ξένος Σταυροῦ».

Πολλοὶ τέτοιοι ἀντίχριστοι, πρόδρομοι τοῦ τελικοῦ Ἀντιχρίστου, ἐφάνησαν στὸν κόσμο. Ἀντὶ τῆς εὐτυχίας ποὺ ὑποσχέθηκαν στοὺς ἀνθρώπους, ἄφησαν ἐρείπια.

Θέλησαν νὰ σώσουν τὸν κόσμο σταυρώνοντας τοὺς ὑποτιθεμένους ἐχθρούς τους καὶ ὄχι σταυρούμενοι γι᾿ αὐτούς, ὅπως ἔκανε ὁ Κύριος ποὺ σταυρώθηκε γιὰ τοὺς σταυρωτάς Του καὶ προσηύχετο πρὸς τὸν Πατέρα Του· «Πάτερ, ἅφες αὐτοῖς, οὐ γὰρ οἴδασι τί ποιοῦσι»5.

Μήπως οἱ λεγόμενοι σταυροφόροι τοῦ Μεσαίωνος καὶ οἱ σημερινοὶ ποικίλοι διάδοχοί τους δὲν σταυρώνουν τὸν Χριστὸ στὰ πρόσωπα χιλιάδων ἀθώων ἀνθρώπων; Δι᾿ αὐτοὺς βλασφημεῖται τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ στὰ ἔθνη.

 * * *

Παράδοξα, κατὰ τοὺς ἁγίους Πατέρας, δὲν εἶναι μόνον ὁ Σταυρὸς καὶ ἡ Ἀνάστασις τοῦ Κυρίου ἀλλὰ ὅλα τὰ μυστήρια τῆς σωτηρίας μας.

Παράδοξος, κατὰ τὸν ἅγιο Ἰγνάτιο τὸν Θεοφόρο, ὁ τοκετὸς τῆς Παρθένου Μαρίας.

Παράδοξος ἡ σάρκωσις τοῦ Λόγου, κατὰ τὸν ἅγιο Γρηγόριο τὸν Θεολόγο· « Ὢ τῆς καινῆς μίξεως! Ὢ τῆς παραδόξου κράσεως! Ὁ ὤν, γίνεται· καὶ ὁ ἄκτιστος, κτίζεται· καὶ ὁ ἀχώρητος χωρεῖται».

Παράδοξο, κατὰ τὸν ἅγιο Ἱππόλυτο, τὸ «πῶς ὁ ἀκατάληπτος ἀγγέλοις καὶ ἀόρατος ἀνθρώποις ἐπὶ τὸ βάπτισμα ἔρχεται ὡς ηὐδόκησεν».

Παράδοξος, κατὰ τὸν ἴδιο Πατέρα, καὶ ἡ εἰς ᾍδου κάθοδος καὶ ἡ παρουσία Του στὰ καταχθόνια.

Παράδοξος ἡ ἐκ νεκρῶν Ἀνάστασίς Του.

Παράδοξος ἡ εἰς οὐρανοὺς Ἀνάληψίς Του.

Παράδοξο καὶ τὸ γεγονὸς τῆς ἁγίας Πεντηκοστῆς.

Παράδοξος, κατὰ τὸν ἅγιο Μάξιμο τὸν Ὁμολογητή, καὶ ἡ δευτέρα κοινωνία, τὴν ὁποία ὁ Κύριος συνῆψε μὲ τὸν ἄνθρωπο διὰ τῆς ὑποστατικῆς ἑνώσεως τῶν δυό Του φύσεων, πολὺ παραδοξοτέρα τῆς πρώτης στὸν Παράδεισο κοινωνίας· «ὅσῳ πρῶτον τοῦ κρείττονος μεταδούς, ὕστερον μετέλαβε θέλων τοῦ χείρονος, ἵνα καὶ τὴν εἰκόνα σώσῃ καὶ τὴν σάρκα ἀθανατίσῃ».

Παράδοξο, κατὰ τὸν ἅγιο Δαμασκηνό, εἶναι καὶ τὸ Μυστήριο τῆς Ἁγίας Τριάδος· «Μίαν θεότητα... ἐν τρισὶ τελείαις ὑποστάσεσι γνωριζομένην καὶ προσκυνουμένην... ἀσυγχύτως ἡνωμέναις καὶ ἀδιασπάστως διαιρουμέναις».

Ὅλα αὐτὰ τὰ Μυστήρια τὰ προσεγγίζουμε μὲ τὴν πίστι καὶ τὴν ἀγάπη πρὸς τὸν Κύριο, ποὺ σημαίνει σταύρωμα τῆς περιωρισμένης ἀνθρωπίνης λογικῆς, γιὰ νὰ ὑψωθοῦμε στὴν θεία λογική. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀληθινὴ χριστιανικὴ ταπείνωσις, νὰ δεχόμαστε ὅτι τὰ μυστήρια αὐτὰ δὲν κατανοοῦνται μὲ τὴν πτωχὴ λογικὴ τοῦ πεσόντος ἀνθρώπου καὶ ὅτι, ἐνῶ δὲν εἶναι παράλογα, εἶναι ὑπέρλογα.

Γι᾿ αὐτὸ ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος ἔλεγε ὅτι οἱ Ὀρθόδοξοι θεολογοῦμε ἁλιευτικῶς καὶ ὄχι ἀριστοτελικῶς, δηλαδὴ κατὰ τὸν τρόπο τῶν ἁλιέων (Ἀποστόλων) καὶ ὄχι τῶν φιλοσόφων.

Ὁ μακαριστὸς Βλαδίμηρος Λόσκυ ἔβλεπε νὰ ὑπάρχη στὰ δόγματα τῆς Ἐκκλησίας μία ἀντινομία· «Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν τὰ δόγματα τῆς Ἐκκλησίας παρουσιάζονται συχνὰ εἰς τὸ ἀνθρώπινον λογικὸν ὑπὸ τὸ σχῆμα ἀντινομιῶν τόσον περισσότερον ἀδιαλύτων, ὅσον τὸ μυστήριον, τὸ ὁποῖον ἐκφράζουν, εἶναι μεγαλοπρεπέστερον. Δὲν πρόκειται προσαρμόζοντες τὸ δόγμα εἰς τὴν ἀνθρωπίνην διάνοιαν νὰ καταργήσωμεν τὴν ἀντινομίαν, ἀλλὰ νὰ μεταβάλωμεν τὸ πνεῦμα μας, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν θεωρίαν τῆς ἀληθείας, ἡ ὁποία μας ἀποκαλύπτεται, ἐνῶ ὑψούμεθα πρὸς τὸν Θεὸν καὶ ἑνούμεθα μετ᾿ Αὐτοῦ κατὰ τὸ μεγαλύτερον δυνατὸν μέτρον».

Ἡ ἀντινομία καὶ τὸ παράδοξο ποὺ ὑπάρχουν στὴν Πίστι μας καταδεικνύουν καὶ τὸ ὅτι αὐτὴ εἶναι ἐκ Θεοῦ οὐράνιος ἀποκάλυψις καὶ ὄχι ἀνθρωπίνη ἐπινόησις, σὲ ἀντίθεσι μὲ ἄλλες, εὔκολες στὴν ἀνθρωπίνη λογική, θρησκεῖες.

Παράδοξος ἐν τέλει εἶναι καὶ ἡ ἐν Χριστῷ ζωὴ τῶν πιστῶν Χριστιανῶν, ἐπειδὴ μετέχουν στὴν σταυροαναστάσιμη ζωὴ τοῦ Χριστοῦ.

Ἐνῶ περιπατοῦν στὴν γῆ, πολιτεύονται ἐν οὐρανοῖς. Ζοῦν στὸν κόσμο, ἀλλὰ μὲ οὐράνιο φρόνημα καὶ προοπτικὴ αἰωνιότητος. Ἡ Ἐκκλησία μᾶς καλεῖ· «Ξένον τόκον ἰδόντες, ξενωθῶμεν τοῦ κόσμου τὸν νοῦν εἰς οὐρανὸν μεταθέντες»6.

Ὁ συγγραφεὺς τῆς Πρὸς Διόγνητον ἐπιστολῆς ἤδη κατὰ τὴν μετα-ἀποστολικὴ περίοδο ὁμιλεῖ γιὰ τὸ παράδοξο τῆς ζωῆς τῶν Χριστιανῶν· «Κατοικοῦν βέβαια πόλεις ἑλληνικὲς καὶ βαρβαρικές, ὅπου ὁ καθένας ἔτυχε, ἀκολουθοῦν τὶς συνήθειες τῶν συντοπιτῶν τους στὴν ἐνδυμασία καὶ στὴν διατροφὴ καὶ στὴν ὑπόλοιπη βιοτή τους, ἀλλὰ ὅλα δείχνουν ὅτι ὁ τρόπος τῆς ζωῆς τους εἶναι θαυμαστὸς καὶ ὁμολογουμένως παράδοξος».

* * *

Μὲ αὐτὲς τὶς σκέψεις προσεγγίζουμε καὶ ἐφέτος τὸν Σταυρὸ καὶ τὴν Ἀνάστασι τοῦ Κυρίου μας. Γνωρίζουμε τὴν ἀδυναμία μας νὰ ζήσουμε σὲ ὅλο της τὸ βάθος τὴν θαυμαστὴ καὶ παράδοξο χριστιανικὴ ζωή, ποὺ ζητεῖ ὁ Κύριος.

Μόνο με τὴν ἰδικὴ Του Χάρι μποροῦμε μὲ τὸν καθημερινό μας ἀγώνα νὰ συσταυρούμεθα καὶ νὰ συνανιστάμεθα μαζί Του.

Καὶ μὲ ὅλη τὴν Ἐκκλησία τῶν ἐν οὐρανοῖς ἀπογεγραμμένων καὶ τῶν ἐπὶ γῆς ἀγωνιζομένων νὰ ἀναφωνοῦμε· «Τὸν Σταυρόν Σου προσκυνοῦμεν Δέσποτα καὶ τὴν Ἁγίαν Σου Ἀνάστασιν δοξάζομεν».

Χριστὸς Ἀνέστη! Ἀληθῶς Ἀνέστη!

 

Ὁ Καθηγούμενος

τῆς Ι. Μονῆς Ὁσίου Γρηγορίου Ἁγ. Ὄρους

Ἀρχιμανδρίτης Γεώργιος

 

Ἅγιον Πάσχα 2005

ΑΠΑΡΝΟΥΜΑΙ ΤΟΝ ΚΑΚΟ ΜΟΥ ΕΑΥΤΟ

 Για να έχεις κάτι , για να επιμένει αυτό, για να είναι κολλημένο πάνω σου - όλα αυτά τα αρνητικά που έχουμε ο καθένας μας - σημαίνει ότι δεν γιατρεύεσαι αλλιώς, δεν αποφασίζεις αλλιώς να απαρνηθείς τον εαυτό σου. Άλλο είναι να θέλεις να φύγει αυτό που σε ενοχλεί και άλλο είναι να θέλεις να φύγει μαζί με αυτό ο εαυτό σου, ο εγωισμός σου, η οίησή σου, η φιλαυτία σου.

π. Συμεών Κραγιόπουλος

Η ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ ΣΤΟΝ ΘΕΟ

Εμπιστοσύνη στον Θεό σημαίνει να στηρίξουμε σ’ Αυτόν τη ζωή μας, το μέλλον μας και να περιμένουμε ήσυχοι την εκπλήρωση των υποσχέσεών του. Η ελπίδα προέρχεται από την πίστη όπως το ρεύμα από την πηγή. Πιστεύουμε, ότι ο Κύριος είναι πανάγαθος και ελεήμων. Ότι μας αγαπά σαν Πατέρας. Ότι θέλει το καλό μας και μόνο το καλό μας. Είναι πάνσοφος και παντογνώστης και, άρα, γνωρίζει καλύτερα από ό,τι εμείς οι ίδιοι τι πράγματι μας είναι αναγκαίο και χρήσιμο. Είναι παντοδύναμος και μπορεί όλα να τα πραγματοποιήσει προς όφελός μας. Είναι άγιος και δίκαιος, άρα και όλα τα λόγια του είναι αλήθεια. Οι υποσχέσεις του είναι αμετακίνητες. Η μεγαλύτερη απόδειξη της αγάπης του Θεού προς τον άνθρωπο είναι ότι δεν φείσθηκε ούτε τον ίδιο Μονογενή του Υιό, αλλά τον παρέδωσε για χάρη μας στον Σταυρό και τον θάνατο. Ας αισθανθούμε λοιπόν βαθειά το έλεος, τη σοφία, τη δύναμη και την αγιότητα του Θεού και ας του εμπιστευθούμε όλη μας τη ζωή, όπως το μικρό παιδί εμπιστεύεται τον εαυτό του στην αγκάλη της μητέρας του ή όπως το πλοίο εμπιστεύεται στις άγκυρές του. «χαρά σ’ όλους που θα ’χουν προσφύγει σ’ αυτόν» (Ψαλμ. 2, 13). «Κύριος είναι το στήριγμά μου, σ’ εκείνον καταφεύγω και με σώζει… σ’ αυτόν θα ελπίζω» (Ψαλμ. 17, 3). «Ευλογημένος όμως είν’ ο άνθρωπος που ελπίζει σ’ εμένα και μ’ εμπιστεύεται» (Ιερεμ. 17, 7). «Πλήθη λαού δεν με τρομάζουν που με κυκλώνουνε κι όλοι μαζί μεπολεμούν» (Ψαλμ. 3, 7). Αλλά το να έχουμε εμπιστοσύνη στον Θεό, δεν θα πει ότι μπορούμε να είμαστε αμελείς και ράθυμοι. Η ουσία της χριστιανικής ελπίδος είναι ζώσα, ενεργητική. Σημαίνει αγώνα και προσπάθεια στον στίβο των αρετών. Σημαίνει πλησίασμα του Θεού με την πρόοδο στις αρετές. «Όπως το ελάφι λαχταρά για τις πηγές με τα νερά, έτσι η ψυχή μου λαχταρά, Θεέ, για σένα. Διψά η ψυχή μου για τον αληθινό Θεό. Πότε θα ’ρθώ να εμφανιστώ μπρος του Θεού το πρόσωπο;» (Ψαλμ. 41, 2-3).

Αγ. Ιωάννου της Κροστάνδης

Ἀρχιστράτηγος τῶν χριστιανῶν, παρουσιάζεται ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, περιτριγυρισμένος μὲ ὅλους τοὺς χιλιάρχους καὶ ἑκατοντάρχους, δηλαδὴ μὲ ὅλα τὰ τάγματα τῶν «Ἀγγέλων καὶ τῶν Ἁγίων»...

Καὶ οἱ στρατιῶτες ποὺ πολεμοῦν σὲ αὐτὸ τὸν πόλεμο εἶναι ὅλοι οἱ χριστιανοί... Πεδίο ἀγῶνα καὶ τόπος καὶ πολεμήστρα, μέσα στὸν ὁποῖο ὁ πόλεμος αὐτὸς γίνεται, εἶναι ἡ ἴδια ἡ καρδιὰ καὶ ὅλος ὁ ἐσωτερικὸς ἄνθρωπος, χρόνος τοῦ πολέμου ὅλη μας ἡ ζωή...

Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου 

ΑΠΕΙΡΗ Η ΑΓΑΠΗ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

 Μπορεί να μην με γνωρίζεις, αλλά εγώ ξέρω τα πάντα για σένα… 

(Ψαλμοί 139:1)

Γνωρίζω πότε είσαι καθιστός και πότε όρθιος… 

(Ψαλμοί 139:2)

Ξέρω κάθε βήμα σου… 

(Ψαλμοί 139:3)

Ακόμη και οι τρίχες του κεφαλιού σου είναι μετρημένες… 

(Ματθαίος 10: 29-31)

Γιατί φτιάχτηκες κατ’ εικόνα μου… 

(Γένεσις 1:27)

Μέσα σ’εμένα ζεις, κινείσαι και υπάρχεις… 

(Πράξεις 17:28)

Σε γνώριζα πριν ακόμη διαμορφωθείς στην μήτρα της μητέρας σου… 

(Ιερεμίας 1:4-5)

Σε διάλεξα όταν σχεδίαζα την δημιουργία… 

(Εφεσίους 1:11-12)

Δεν ήσουν ένα λάθος… 

(Ψαλμοί 139:15-16)

Γιατί όλες οι μέρες σου είναι γραμμένες στο βιβλίο μου… 

(Ψαλμοί 139:15-16)

Εγώ όρισα την ακριβή ώρα της γέννησης σου και που θα ζούσες… 

(Πράξεις 17:26)

Γιατί φοβερά και θαυμάσια πλάστηκες… 

(Ψαλμοί 139:14)

Εγώ σε διαμόρφωσα στη μήτρα της μητέρας σου… 

(Ψαλμοί 139:13)

Και σε έφερα στον κόσμο την ημέρα που γεννήθηκες… 

(Ψαλμοί 71:6)

Με έχουν παρουσιάσει λάθος άνθρωποι που δεν με γνωρίζουν… 

(Ιωάννη 8:41-44)

Δεν είμαι απόμακρος και θυμωμένος αλλά είμαι η απόλυτη έκφραση της αγάπης… 

(Α Ιωάννη 4:16)

Και είναι επιθυμία μου να σε κατακλύσω με την αγάπη μου… 

(Α Ιωάννη 3:1)

Απλά επειδή είσαι παιδί μου και είμαι ο πατέρας σου… 

(Α Ιωάννη 3:1)

Σου προσφέρω περισσότερα από όσα θα μπορούσε ποτέ να σου προσφέρει ο σαρκικός σου πατέρας… 

(Ματθαίος 7:11)

Γιατί είμαι ο τέλειος πατέρας… 

(Ματθαίος 5: 48)

Κάθε καλό δώρο που λαμβάνεις έρχεται από το δικό μου χέρι… 

(Ιακώβου 1: 17)

Γιατί εγώ είμαι ο προμηθευτής σου και φροντίζω για όλες τις ανάγκες σου… 

(Ματθαίος 6: 31-33)

Το σχέδιο μου για το μέλλον σου ήταν πάντα γεμάτο με ελπίδα... 

(Ιερεμίας 29:11)

Γιατί σε αγαπώ με αγάπη παντοτινή… 

(Ιερεμίας 31:3)

Οι σκέψεις μου για σένα είναι αμέτρητες όπως οι κόκκοι της άμμου στην ακρογιαλιά…

(Ψαλμοί 139:17-18)

Και χαίρομαι για σένα με τραγούδια…

(Σοφονίας 3:17)

Δεν θα σταματήσω πότε να κάνω καλό για σένα… 

(Ιερεμίας 32:40)

Γιατί είσαι το πολύτιμο απόκτημα μου… 

(Έξοδος 19:5)

Επιθυμώ να σε στερεώσω με όλη την καρδιά μου και όλη την ψυχή μου… 

(Ιερεμίας 32:41)

Αν με ψάξεις με όλη την καρδιά σου θα με βρεις… 

(Δευτερονόμιο 4:29)

Ζήτα την ευτυχία σου σε εμένα και θα σου δώσω ότι η καρδιά σου λαχταρά… 

(Ψαλμοί 37:4)

Γιατί εγώ είμαι αυτός που σου έδωσα αυτές τις επιθυμίες… 

(Φιλιππησίους 2:13)

Είμαι ικανός να κάνω για σένα περισσότερα από όσα θα μπορούσες να φανταστείς…

(Εφεσίους 3:20)

Γιατί εγώ είμαι ο μεγαλύτερος υποστηρικτής σου… 

(Β Θεσσαλ. 2:16-17)

Εγώ είμαι επίσης ο πατέρας που σε παρηγορεί σε όλες τις δυσκολίες σου… 

(Β Κορινθίους 1:3-4)

Όταν είσαι συντετριμμένος, εγώ είμαι κοντά σου… 

(Ψαλμοί 34:18)

Όπως ένας βοσκός κουβαλάει ένα πρόβατο, σε κουβαλάω κοντά στην καρδιά μου…

(Ησαΐας 40:11)

Μια μέρα θα σβήσω κάθε δάκρυ από τα μάτια σου… 

(Αποκάλυψις 21:3-4)

Και θα πάρω μακριά όλο τον πόνο που υπέφερες πάνω σε αυτή την γη…

 (Αποκάλυψις 21:4)

Είμαι ο πατέρας σου και σε αγαπώ όπως ακριβώς αγαπώ τον γιο μου, τον Ιησού… 

(Ιωάννη 17:23)

Γιατί στον Ιησού η αγάπη μου για σένα φανερώνεται…

(Ιωάννη 17:26)

Και ήρθε να δείξει πως είμαι μαζί σου και όχι εναντίον σου… 

(Ρωμαίους 8:31)

Και να σου πει ότι δεν λογαριάζω τις αμαρτίες σου… 

(Β Κορινθ. 5:18-19)

Ο Ιησούς πέθανε ώστε εσύ κι εγώ να συμφιλιωθούμε…

(Β Κορινθ. 5:18-19)

Ο θάνατος του ήταν η υπέρτατη έκφραση της αγάπης μου για σένα… 

(Α Ιωάννη 4:10)

Έδωσα ότι αγαπούσα περισσότερο για να κερδίσω την αγάπη σου… 

(Ρωμαίους 8:32)

Εάν δεχτείς το δώρο του γιου μου, του Ιησού, δέχεσαι εμένα… 

(Α Ιωάννη 2:23)

Και τίποτα δεν θα σε χωρίσει πια από την αγάπη μου…

(Ρωμαίους 8:38-39)

Έλα σπίτι και θα κάνω την μεγαλύτερη γιορτή που έχει γίνει στον ουρανό… 

(Λουκάς 15:7)

Ήμουν πάντα πατέρας και θα είμαι πάντα πατέρας…

(Εφεσίους 3:14-15)

Η ερώτηση μου είναι… ΘΑ ΓΙΝΕΙΣ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ;…

(Ιωάννη 1:12-13)

ΣΕ ΠΕΡΙΜΕΝΩ…

(Λουκάς 15:11-32)

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΑΓΑΠΗ

Η χριστιανική αγάπη είναι η «δυνατή αδυνατότητα» να βλέπω το Χριστό στο πρόσωπο κάθε ανθρώπου, οποιοσδήποτε κι αν είναι αυτός, και τον οποίο ο Θεός, μέσα στο αιώνιο και μυστηριώδες σχέδιό Του, έχει αποφασίσει να φέρει μέσα στη ζωή μου έστω και για λίγες στιγμές να τον φέρει κοντά μου, όχι σαν μια ευκαιρία για «καλή πράξη» η για εξάσκηση της φιλανθρωπίας μου, αλλά σαν αρχή μιας αδιάκοπης συντροφιάς μέσα στον ίδιο το Θεό.

Αληθινά τι άλλο είναι αγάπη παρά αύτη η μυστηριώδης δύναμη που ξεπερνάει τα τυχαίο και το εξωτερικό στον «άλλο» – ξεπερνάει δηλαδή την εξωτερική του εμφάνιση, την κοινωνική του θέση, την εθνική του καταγωγή, τη διανοητική του ικανότητα – και φτάνει στην ψυχή του, τη μοναδική και μοναδικά προσωπική «ρίζα» της ανθρώπινης ύπαρξης, το αληθινό κομμάτι του Θεού μέσα του; Αν ο Θεός αγαπάει κάθε άνθρωπο είναι ακριβώς γιατί Αυτός μόνο γνωρίζει τον ατίμητο και απόλυτα μοναδικό θησαυρό, την «ψυχή» ή το «πρόσωπο», που έδωσε στον κάθε άνθρωπο. Η χριστιανική αγάπη λοιπόν είναι η συμμετοχή σʹ αυτή τη θεϊκή γνώση, είναι το δώρο αυτής της θεϊκής αγάπης. Δεν υπάρχει «απρόσωπη» αγάπη γιατί αγάπη είναι η υπέροχη ανακάλυψη του «προσώπου» στον «άνθρωπο», η ανακάλυψη του συγκεκριμένου και μοναδικού προσώπου μέσα στο σύνολο γενικά. Είναι η ανακάλυψη σε κάθε άνθρωπο αυτού που τον κάνει «αξιαγάπητο» και που είναι δοσμένο από το Θεό.

π. Αλέξανδρος Σμέμαν

ΠΩΣ ΣΚΕΦΤΕΤΑΙ ΕΝΑΣ ΑΓΙΟΣ ΣΤΙΣ ΔΥΣΚΟΛΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ

(Απο επιστολή του Μ. Βασιλείου σε ένα φίλο του μοναχό)

Μα έλα εδώ κι ας σου  είναι δύσκολο, για να με παρηγορήσεις ή για να με συμβουλεύσεις ή και για να είσαι κοντά, έτσι κι αλλιώς θα μου κάνει καλό και μόνο να σε δω. 

Και το σημαντικότερο; 

Να προσεύχεσαι, όσο μπορείς να προσεύχεσαι, για να μην βουλιάξουν και οι σκέψεις μου μέσα στην τρικυμία που με δέρνει.Να διατηρήσω σε κάθε περίσταση την διάθεση της ευχαριστίας προς τον Θεό. Να μην συναριθμηθώ με τους κακούς δούλους του Ευαγγελίου, που όταν ο Θεός τους φέρνει τα πράγματα καλά τον δοξολογούν κι όταν τους παιδαγωγεί με δυσκολίες δεν συμφωνούν. Αντίθετα, να ωφεληθώ κι από τις ίδιες τις δυσκολίες πιστεύοντας ακόμα περισσότερο σε Εκείνον, τώρα που το έχω μεγαλύτερη ανάγκη.»

ΜΗ ΔΕΙΞΟΥΜΕ ΑΔΙΑΦΟΡΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΚΑΙΡΟ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ

Εκείνος που θέλει να σωθεί, αγαπητοί, ας σπεύσει, και εκείνος που επιθυμεί να μπει στη βασιλεία του Θεού, ας μην αδιαφορεί. Εκείνος που θέλει να γλυτώσει από τη γέεννα του πυρός, ας αγωνισθεί νόμιμα, και εκείνος που δεν επιθυμεί να ριχθεί στο ακοίμητο σκουλήκι, ας είναι προσεκτικός. Εκείνος που θέλει να εξυψωθεί, ας είναι ταπεινός, και εκείνος που επιθυμεί να παρηγορηθεί, ας πενθεί. Εκείνος που ποθεί να μπει στο Νυμφώνα και να αισθανθεί τη χαρά του, ας πάρει φωτεινή λαμπάδα και λάδι στο δοχείο του. Εκείνος που προσμένει με ελπίδα να παρακαθίσει σ’ εκείνους τους γάμους, ας αποκτήσει λαμπρή φορεσιά (Ματθ. 22:11,13).

Η πόλη του Βασιλιά είναι γεμάτη από ευφροσύνη και αγαλλίαση, γεμάτη από φως και γλυκασμό, και για κείνους που κατοικούν μέσα σ’ αυτήν αναβρύζει γλυκύτητα μαζί με αιώνια ζωή. Αν λοιπόν κανείς ποθεί να γίνει συμπολίτης του Βασιλιά, ας βιάσει το βήμα του, διότι η μέρα είναι σχεδόν στο τέλος της, και κανείς δεν ξέρει, τι θα συναντήσει στο δρόμο. Όπως δηλαδή κάποιος οδοιπόρος που γνωρίζει το μάκρος του δρόμου, πέφτει και κοιμάται, ωσότου πλησιάζει το βράδυ· έπειτα αφού ξυπνήσει, βλέπει τη μέρα να είναι σχεδόν στο τέλος της· και μόλις αυτός αρχίσει να βαδίζει, ξαφνικά έρχονται σύννεφα, χαλάζι και βροντές και αστραπές και θλίψεις από παντού, γιατί ούτε στο κατάλυμα προφταίνει να πάει, ούτε στον τόπο του μπορεί να γυρίσει· έτσι και εμείς, αν δείξουμε αδιαφορία κατά τον καιρό της μετανοίας, θα πάθουμε το ίδιο· διότι είμαστε ξένοι και προσωρινοί.

Ας ενδιαφερθούμε λοιπόν να μπούμε στην πόλη και πατρίδα μας με πλούτο. Είμαστε πνευματικοί έμποροι, αδελφοί μου, που ζητούμε το πολύτιμο μαργαριτάρι (Ματθ. 13:45-46), το οποίο είναι ο Χριστός ο Σωτήρας μας, καύχημά μας και θησαυρός απαραβίαστος. Γι’ αυτό ας τον αποκτήσουμε με πολλή επιμέλεια. Είναι μακάριος και τρισμακάριος αυτός που ενδιαφέρθηκε να τον κάνει κτήμα του, τρισάθλιος όμως είναι αυτός που αμέλησε να κάνει κτήμα του τον Δημιουργό όλων μας, και συγχρόνως να γίνει κτήμα του θησαυρού αυτού.

Αγνοείτε, αδελφοί, ότι είμαστε κλήμα της αληθινής Κληματαριάς (Ιω. 15:1), η οποία είναι ο Κύριος; Προσέχετε λοιπόν μήπως κανείς βρεθεί να είναι άκαρπος. Διότι ο Πατήρ της αληθείας είναι ο γεωργός. Καλλιεργεί μάλιστα αυτή την Κληματαριά, και εκείνους που φέρνουν καρπό τους περιποιείται, για να φέρουν περισσότερο καρπό, ενώ εκείνους που δεν κάνουν καρπό τους κόβει σύρριζα και τους ρίχνει έξω από τον αμπελώνα, για να καούν στη φωτιά. Προσέχετε λοιπόν τους εαυτούς σας, μήπως βρεθείτε άκαρποι, και αφού κοπείτε σύρριζα, παραδοθείτε στη φωτιά.

Επίσης είμαστε καλός σπόρος, που έσπειρε ο Δημιουργός του ουρανού και της γης, ο οικοδεσπότης Χριστός. Να! Έφθασε ο θερισμός, και οι θεριστές κρατούν στα χέρια τους τα δρεπάνια, αναμένοντας το νεύμα του Δεσπότου. Προσέχετε λοιπόν, μήπως κανείς βρεθεί να είναι ζιζάνιο, και αφού δεθεί σε δεμάτι, καεί στην αιώνια φωτιά (Ματθ. 13:30).

Όσιος Εφραίμ ο Σύρος

ΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

Συνηθίζουν όσοι αγαπούν κάτι υπερβολικά να μιλούν πάντοτε γι’ αυτό, και νύχτα και μέρα να το φαντάζονται με το μυαλό τους. Ας μη μου ζητήσει, λοιπόν, κανείς να εξηγήσω για ποιο λόγο συνέθεσα προς τιμήν της Μητέρας του Θεού μου αυτήν την τρίτη ομιλία, ύστερα από δύο προηγούμενες, σαν ένα δώρο για την κοίμησή της. Γιατί αυτή δεν έχει ανάγκη από τα εγκώμιά μας, αλλά εμείς έχουμε ανάγκη από τη δόξα της. Γιατί πώς να δοξασθεί αυτό που ήδη έχει δοξασθεί; Πώς να φωτισθεί η πηγή του φωτός;

Όμως τι είναι γλυκύτερο από τη Μητέρα του Θεού μου; Αυτή μου αιχμαλώτισε το νου. Αυτή μου έκλεψε τη γλώσσα, αυτήν φέρνω στη φαντασία μου ξυπνητός, αυτήν ονειρεύομαι όταν κοιμάμαι. Αυτή είναι Μητέρα του Λόγου και αυτή κατέστη χορηγός του λόγου. Η κόρη της στείρας που κάνει καρποφόρες τις στείρες ψυχές.

Αυτής την ιερή και θεία μετάσταση γιορτάζουμε σήμερα. Ελάτε, λοιπόν, ας ανεβούμε στο μυστικό όρος κι αφού βρεθούμε ψηλότερα από τις βιοτικές και υλικές φαντασίες και εισέλθουμε στον θείο και ακατάληπτο γνόφο και βρεθούμε μέσα στο θεϊκό φως, ας υμνήσουμε την απειροδύναμη δύναμη.

Πώς αυτός που κατέβηκε από την υπερουράνια, άυλη και πέρα απ’ όλα τα αισθητά κατοικία του και χωρίς καθόλου να απομακρυνθεί από τα πατρικά σπλάχνα εισήλθε στην παρθενική κοιλιά, συνελήφθη και σαρκώθηκε και, αφού έπαθε, βάδισε εκουσίως προς το θάνατο και επέστρεψε ξανά στον Πατέρα του μαζί με το σώμα του, του οποίου η γέννηση ανάγεται στη γη, και αφού δια του θανάτου και της φθοράς τού χάρισε την αφθαρσία, πώς, λοιπόν, αυτός είλκυσε προς τον Πατέρα του την κατά σάρκα Μητέρα του, που είχε γίνει επίγειος ουρανός, αφού την ανύψωσε από τη γη στον ουρανό;

Σήμερα η έμψυχη νοητή κλίμακα, από την οποία κατέβηκε ο Ύψιστος και φανερώθηκε στη γη και έζησε ανάμεσα στους ανθρώπους, ανέβηκε από τη γη στον ουρανό χρησιμοποιώντας ως κλίμακα τον θάνατο.

Σήμερα η επίγεια τράπεζα, η οποία χωρίς να γνωρίσει γάμο βάσταζε επάνω της τον ουράνιο άρτο της ζωής, τον άνθρακα της θεότητος, υψώθηκε από τη γη προς τους ουρανούς και άνοιξαν οι πύλες του ουρανού για την Παναγία, που υπήρξε η πύλη του Θεού στην ανατολή.

Σήμερα η έμψυχη πόλη του Θεού από την επίγεια Ιερουσαλήμ μετατίθεται προς την άνω Ιερουσαλήμ και, αφού κυοφόρησε και γέννησε τον πρωτότοκο πάσης της κτίσεως, τον μονογενή εκ Πατρός, πρωτότοκο και μονογενή από αυτήν, εγκαταστάθηκε στην Εκκλησία των πρωτοτόκων και η έμψυχος και λογική κιβωτός του Κυρίου προς την ανάπαυση του Υιού της πορεύεται.

Ανοίγουν οι πύλες του παραδείσου και υποδέχονται την θεοφόρο γη, από την οποία βλάστησε το δένδρο της αιωνίου ζωής. Αυτή διέλυσε την παρακοή της Εύας και τη νέκρωση του Αδάμ. Αυτός ο ίδιος ο Χριστός, ο αίτιος της ζωής των απάντων, υποδέχθηκε τη μητέρα του, το λαξευμένο σπήλαιο, το αλατόμητον όρος, από το οποίο κόπηκε χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση η πέτρα που γέμισε την οικουμένη.

Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός