Ποιο είναι το νόημα των προσευχών μας για τους νεκρούς; Μήπως ζητούμε από τον Θεό να κάνει κάποια αδικία; Βεβαίως όχι! Με την προσευχή μας αποδεικνύουμε ότι οι νεκροί δεν έζησαν μάταια. Μαρτυρούμε ότι, μαζί με τα πολλά πράγματα που έκαναν στη ζωή τους, βοήθησαν και να φυτευτεί ο σπόρος της αγάπης. Προσευχόμαστε γι’ αυτούς με αγάπη κι ευγνωμοσύνη και θυμόμαστε την παρουσία τους ανάμεσά μας.
Η προσευχή μας γι’ αυτούς πρέπει να υποστηρίζεται κι από τις πράξεις μας. Εάν στη ζωή μας δεν καρποφορεί ο σπόρος που αυτοί έσπειραν μέσα μας, τότε οι προσευχές μας γι’ αυτούς θα είναι αληθινά αδύναμες. Πρέπει να είμαστε σε θέση να λέμε: «Αυτός ο άνθρωπος έζησε και μ’ έκανε να τον αγαπήσω, μου ‘δωσε παραδείγματα ν’ ακολουθήσω και τ’ ακολουθώ». Και έτσι, θα ‘ρθει η μέρα που θα μπορούμε να λέμε: «Ό,τι καλό βλέπετε στη ζωή μου δεν είναι δικό μου. εκείνος μου το ‘δωσε, πάρτε το και ας είναι αυτό προσφορά στην αιώνια μνήμη του, και ίσως-ίσως στη συγχώρεσή του».
Έχετε ακούσει για την προσευχή κάποιου που πέθανε σε στρατόπεδο συγκεντρώσεως και τη δημοσίευσε η γερμανική εφημερίδα Süd Deutsche Zeitung;
«Ειρήνη σ’ όλους τους κακοπροαίρετους. Ας σταματήσουν η εκδίκηση, οι καταδίκες κι η ανταπόδοση. Τα εγκλήματα ξεπέρασαν κάθε όριο, ο νους μας δεν μπορεί πια να τα χωρέσει. Υπάρχουν αναρίθμητοι μάρτυρες… Κύριε, στη ζυγαριά της δικαιοσύνης Σου μην υπολογίσεις τα μαρτύρια που τράβηξαν, κι ας μην καταγραφούν σαν απαίτηση αποζημιώσεως στο κατηγορητήριό τους ενάντια στους βασανιστές τους… Ξεπλήρωσέ τους το διαφορετικά: Πίστωσε τους βασανιστές, τους πληροφοριοδότες, τους προδότες με το θάρρος των θυμάτων τους, με τη δύναμη της θέλησής τους, με την αξιοπρέπεια και αντοχή τους, το χαμόγελό τους, την αγάπη τους, τη ραγισμένη τους καρδιά που δεν υποχώρησε ακόμη και μπροστά στον θάνατο, ακόμη και σε στιγμές της πιο μεγάλης ανημπόριας…
Υπολόγισέ τα όλα αυτά, Κύριε, υπέρ συγχωρήσεως των αμαρτιών των εχθρών τους, σαν το τίμημα που καταβλήθηκε για να θριαμβεύσει η δικαιοσύνη. Υπολόγισε το καλό στη θέση του κακού. Και δώσε να μείνομε στη μνήμη των εχθρών μας όχι ως θύματα ή εφιάλτες, αλλά ως εκείνοι που τους βοήθησαν να ξεπεράσουν τα κρίματά τους. Αυτό και μόνο ζητούμε γι’ αυτούς».
Η ζωή του καθενός μας δεν λήγει με τον θάνατό μας πάνω στη γη και τη γέννησή μας στον άλλο κόσμο. Η παρουσία μας σφραγίζει όποιον συναντήσουμε. Αυτή η ευθύνη συνεχίζεται και μετά θάνατον κι έτσι οι ζωντανοί συνδέονται με τους νεκρούς για τους οποίους και προσεύχονται. Για τους νεκρούς εμείς οι ζωντανοί δεν ανήκουμε πλήρως σ’ αυτό τον κόσμο. για μας οι νεκροί ανήκουν ακόμη στην ιστορία της ανθρωπότητας. Η προσευχή μας γι’ αυτούς είναι ουσιαστική γιατί εκφράζει την πληρότητα της κοινής μας ζωής.
