Τριπλή κατάδυση και ανάδυση στο όνομα της Αγίας Τριάδος. Η χάρη του Βαπτίσματος: ο θάνατος και η έγερση ενός ανθρώπου «καθ’ ομοίωσιν» και κατά το «πρότυπο» του Θανάτου και της Αναστάσεως του Χριστού. Τι σημαίνει και πώς γίνεται αυτό; Ο θάνατος του Χριστού είναι εκούσιος (Ιω 10,17-18). Ο Ίδιος επεθύμησε, διάλεξε και αποφάσισε να πεθάνει. Γι’ αυτό και ο Θάνατός Του είναι γεμάτος από σωτήρια δύναμη. Ο θάνατος του ανθρώπου είναι πάνω απ’ όλα μία πνευματική πραγματικότητα: είναι ο χωρισμός του ανθρώπου από τη Ζωή, δηλ. από τον Θεό. Πρόκειται για τον τρομακτικό νόμο της αμαρτωλής ζωής. Δεν είναι ο βιολογικός θάνατος το κυρίαρχο θέμα. Αυτός άλλωστε εξακολουθεί να υφίσταται. Ο Χριστός ήλθε να καταστρέψει και να καταργήσει πρωτίστως τον πνευματικό θάνατο. Ο άνθρωπος πέθανε επειδή επεθύμησε τη ζωή για τον εαυτό Του. Ο Χριστός επιθυμεί να σώσει τον άνθρωπο, αυτή είναι η μεγάλη κίνηση της τέλειας αγάπης Του. Και αφού ο θάνατός Του δεν είναι παρά αγάπη, παρά επιθυμία να καταστρέψει το σκοτάδι και την απελπισία του θανάτου, δεν υπάρχει θάνατος στον θάνατό Του. Έτσι, αυτός ο Θάνατος, που έγινε η έσχατη φανέρωση της αγάπης ως ζωής και της ζωής ως αγάπης, αφαιρεί από τον θάνατο το κεντρί της αμαρτίας και τον καταστρέφει ως τη δύναμη του Σατανά και της αμαρτίας πάνω στον κόσμο. Ο Χριστός λοιπόν δεν καταργεί τον φυσικό θάνατο ούτε και τον παρόντα κόσμο. Κάνει κάτι άπειρα μεγαλύτερο. Καταργώντας τον θάνατο ως πνευματική πραγματικότητα, γεμίζοντάς τον με τον εαυτό Του, την αγάπη Του και τη ζωή Του, μετατρέπει τον θάνατο – τον χωρισμό και τη φθορά της ζωής – σε ένα λαμπρό και χαρούμενο πέρασμα (πάσχα) σε μία πληρέστερη ζωή, κοινωνία και αγάπη. Γι’ αυτό και ο απόστολος Παύλος λέει: ΕΜΟΙ ΤΟ ΖΗΝ ΧΡΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠΟΘΑΝΕΙΝ ΚΕΡΔΟΣ.
Είναι αδύνατον να γνωρίσουμε τον Χριστό χωρίς να επιθυμούμε να είμαστε με Αυτόν και όπου Αυτός είναι. Γνωρίζω τον Χριστό σημαίνει να επιθυμώ να πιω το ποτήρι που Εκείνος πίνει, δηλ. να επιθυμώ την έσχατη αναμέτρηση (μάχη) με την αμαρτία και τον θάνατο, η οποία έκανε τον Χριστό να προσφέρει εκούσια τη ζωή Του για τη σωτηρία του κόσμου.
Το νερό του Βαπτίσματος είναι στ’ αλήθεια για μας τάφος και μητέρα (Γρηγόριος Νύσσης). Η μητέρα μας Εκκλησία, δηλ. η πίστη και η ζωή του Χριστού, κάνει το βάπτισμα δυνατό και πραγματικό, το κάνει συμμετοχή στον θάνατο και την ανάστασή Του. Συνεπώς, η πίστη της Εκκλησίας μετατρέπει το Βάπτισμα σε τάφο και μητέρα. Γι’ αυτό η Εκκλησία δεν βαπτίζει όλα τα παιδιά, αλλά μόνο αυτά που ήδη της ανήκουν μέσω των γονέων ή των υπεύθυνων αναδόχων τους.
Βαπτίζεται ο δούλος του Θεού… . Αυτό είναι το μυστήριο, η χάρη (το δώρο) του βαπτίσματος: είναι το δώρο του Θανάτου και της Ανάστασης του Χριστού στον καθένα μας προσωπικά, πεθαίνουμε και ανιστάμεθα εν Χριστώ. Η επίκληση της Αγίας Τριάδας κατά τη στιγμή της Βάπτισης είναι εντολή του Χριστού (πρβλ. Μτ 28,19). Η αναδημιουργία του ανθρώπου είναι έργο του Τριαδικού Θεού, όπως και η αρχική του δημιουργία.
Γι’ αυτό και ψάλλουμε αμέσως μετά τον χαρούμενο Ψαλμό 31:
ΜΑΚΑΡΙΟΙ ΩΝ ΑΦΕΘΗΣΑΝ ΑΙ ΑΝΟΜΙΑΙ ΚΑΙ ΩΝ ΕΠΕΚΑΛΥΦΘΗΣΑΝ ΑΙ ΑΜΑΡΤΙΑΙ… Ο Ψαλμός συντάχθηκε λίγο μετά από τον 50ο και μιλά για τη γαλήνη που αισθάνεται κανείς όταν μετανοημένος δεχθεί τη συγχώρηση του Θεού.
Ακόμα μια φορά βρισκόμαστε στην αρχή: ένας καινούριος άνθρωπος δημιουργημένος πάλι καθ’ ομοίωσιν Αυτού που τον έπλασε, σε έναν καινούριο κόσμο γεμάτο από θεϊκή δόξα. Βγαίνοντας από την κολυμβύθρα έχει επιτελεστεί μία φοβερή μεταμόρφωση. Ο άνθρωπος έχει αποβάλει το ένδυμα της αμαρτίας (την παλιά φύση του Αδάμ) και έχει ντυθεί το Σώμα του Χριστού, την αναστημένη Του φύση. Είναι πια πνευματικά αναγεννημένος. Ονομάζεται νεοφώτιστος, γιατί λάμπει περισσότερο από τον ήλιο, έχοντας καθαριστεί πλήρως από το Άγιο Πνεύμα.
Ο ΛΕΥΚΟΣ ΧΙΤΩΝΑΣ
Αμέσως μετά την τριπλή κατάδυση ο νεοφώτιστος ντύνεται με λευκό χιτώνα . Οι Πατέρες τον ονομάζουν φωτεινό χιτώνα, βασιλικό ένδυμα, χιτώνα αθανασίας κλπ. Πρόκειται για αισθητή φανέρωση της ριζικής καινότητητας, της νέας πνευματικής ζωής που μόλις ξεκίνησε. Έτσι, ο μέχρι τώρα γυμνός από τη θεία Ζωή κατηχούμενος ενδύεται κάλυμμα φωτός μετά την απολύτρωσή του και ετοιμάζεται να δεχθεί το χρίσμα με το άγιο Μύρο, δηλ. τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος.
Η μεταβαπτισματική ένδυση με το ένδυμα φωτός δείχνει πάνω απ’ όλα την επιστροφή του ανθρώπου στην παραδείσια αθωότητα. Ο άνθρωπος ξαναβρίσκει την αληθινή του φύση. Ο άγιος Αμβρόσιος συγκρίνει τον χιτώνα του Βαπτίσματος με τα ενδύματα του Χριστού στο όρος Θαβώρ. Βαπτισμένος εν Χριστώ, ντυμένος τον Χριστό, είναι έτοιμος να λάβει ο νεοφώτιστος τα ίδια τα δώρα του Χριστού (Αυτού που έχει χρισθεί –λουσθεί- με το Άγιο Πνεύμα την ημέρα της βάπτισής Του), δηλ. τη σφραγίδα του Αγίου Πνεύματος.
Το νερό του Βαπτίσματος είναι στ’ αλήθεια για μας τάφος και μητέρα (Γρηγόριος Νύσσης). Η μητέρα μας Εκκλησία, δηλ. η πίστη και η ζωή του Χριστού, κάνει το βάπτισμα δυνατό και πραγματικό, το κάνει συμμετοχή στον θάνατο και την ανάστασή Του. Συνεπώς, η πίστη της Εκκλησίας μετατρέπει το Βάπτισμα σε τάφο και μητέρα. Γι’ αυτό η Εκκλησία δεν βαπτίζει όλα τα παιδιά, αλλά μόνο αυτά που ήδη της ανήκουν μέσω των γονέων ή των υπεύθυνων αναδόχων τους.
Βαπτίζεται ο δούλος του Θεού… . Αυτό είναι το μυστήριο, η χάρη (το δώρο) του βαπτίσματος: είναι το δώρο του Θανάτου και της Ανάστασης του Χριστού στον καθένα μας προσωπικά, πεθαίνουμε και ανιστάμεθα εν Χριστώ. Η επίκληση της Αγίας Τριάδας κατά τη στιγμή της Βάπτισης είναι εντολή του Χριστού (πρβλ. Μτ 28,19). Η αναδημιουργία του ανθρώπου είναι έργο του Τριαδικού Θεού, όπως και η αρχική του δημιουργία.
Γι’ αυτό και ψάλλουμε αμέσως μετά τον χαρούμενο Ψαλμό 31:
ΜΑΚΑΡΙΟΙ ΩΝ ΑΦΕΘΗΣΑΝ ΑΙ ΑΝΟΜΙΑΙ ΚΑΙ ΩΝ ΕΠΕΚΑΛΥΦΘΗΣΑΝ ΑΙ ΑΜΑΡΤΙΑΙ… Ο Ψαλμός συντάχθηκε λίγο μετά από τον 50ο και μιλά για τη γαλήνη που αισθάνεται κανείς όταν μετανοημένος δεχθεί τη συγχώρηση του Θεού.
Ακόμα μια φορά βρισκόμαστε στην αρχή: ένας καινούριος άνθρωπος δημιουργημένος πάλι καθ’ ομοίωσιν Αυτού που τον έπλασε, σε έναν καινούριο κόσμο γεμάτο από θεϊκή δόξα. Βγαίνοντας από την κολυμβύθρα έχει επιτελεστεί μία φοβερή μεταμόρφωση. Ο άνθρωπος έχει αποβάλει το ένδυμα της αμαρτίας (την παλιά φύση του Αδάμ) και έχει ντυθεί το Σώμα του Χριστού, την αναστημένη Του φύση. Είναι πια πνευματικά αναγεννημένος. Ονομάζεται νεοφώτιστος, γιατί λάμπει περισσότερο από τον ήλιο, έχοντας καθαριστεί πλήρως από το Άγιο Πνεύμα.
Ο ΛΕΥΚΟΣ ΧΙΤΩΝΑΣ
Αμέσως μετά την τριπλή κατάδυση ο νεοφώτιστος ντύνεται με λευκό χιτώνα . Οι Πατέρες τον ονομάζουν φωτεινό χιτώνα, βασιλικό ένδυμα, χιτώνα αθανασίας κλπ. Πρόκειται για αισθητή φανέρωση της ριζικής καινότητητας, της νέας πνευματικής ζωής που μόλις ξεκίνησε. Έτσι, ο μέχρι τώρα γυμνός από τη θεία Ζωή κατηχούμενος ενδύεται κάλυμμα φωτός μετά την απολύτρωσή του και ετοιμάζεται να δεχθεί το χρίσμα με το άγιο Μύρο, δηλ. τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος.
Η μεταβαπτισματική ένδυση με το ένδυμα φωτός δείχνει πάνω απ’ όλα την επιστροφή του ανθρώπου στην παραδείσια αθωότητα. Ο άνθρωπος ξαναβρίσκει την αληθινή του φύση. Ο άγιος Αμβρόσιος συγκρίνει τον χιτώνα του Βαπτίσματος με τα ενδύματα του Χριστού στο όρος Θαβώρ. Βαπτισμένος εν Χριστώ, ντυμένος τον Χριστό, είναι έτοιμος να λάβει ο νεοφώτιστος τα ίδια τα δώρα του Χριστού (Αυτού που έχει χρισθεί –λουσθεί- με το Άγιο Πνεύμα την ημέρα της βάπτισής Του), δηλ. τη σφραγίδα του Αγίου Πνεύματος.
