Η εξομολόγηση είναι θεληματική και ειλικρινής των αμαρτημάτων που διαπράχθηκαν – χωρίς ντροπή και δισταγμό, αλλά με αυτομεμψία και συντριβή καρδιάς- ενώπιον του προσώπου που η Εκκλησία έχει ορίσει για τη συγχώρεση των αμαρτιών. Για να είναι αληθινή και αποτελεσματική πρέπει να είναι εκούσια και ειλικρινής, γιατί η βεβιασμένη και ανειλικρινής εξομολόγηση είναι άκαρπη, καθώς δεν αποτελεί γνήσια υπαγόρευση της καρδιάς, έκφραση μεταμέλειας και φανέρωση του πόθου για θεραπεία. Η εξομολόγηση πρέπει να γίνεται χωρίς ντροπή και δισταγμό, αλλά με θάρρος και αυτοκατάκριση, γιατί το θάρρος είναι εκδήλωση αποστροφής προς την αμαρτία, ενώ η ντροπή δείχνει την έλλειψη θάρρους.
Αυτός που κυριεύθηκε από τη συνήθεια, πράττει, ενεργεί, εκτελεί ως υπήκοος, ως υποτελής. Η δυνατότητα να αυτενεργεί έπαυσε και πράττει κατά διαταγή της συνήθειας. Η εσωτερική φωνή πνίγεται μέσα στα στήθια του. Η έξις καταντά πολύ τυραννική, γιατί μπορεί η δύναμη των παθών να ατόνησε, η συνήθεια όμως, επιμένει και κατά τη θεραπεία τους. Αυτή είναι η συνήθεια, αυτή είναι η δύναμή της, αυτή η τυραννία της. Όταν μας κυριεύσει μια φορά, έκτοτε διευθύνει τις θελήσεις μας, κανονίζει τις πράξεις μας και ποτέ πια δεν αφήνει τα χαλινάρια με τα οποία διευθύνει τις διαθέσεις μας. Τότε το παν έχει χαθεί. Έχει χαθεί κάθε ελπίδα σωτηρίας, καμιά ακτίνα φωτός δεν απέμεινε. Είναι ανάγκη λοιπόν να κάνουμε γρήγορα και να μετανοήσουμε, πριν η αμαρτία γίνει συνήθεια, οπότε θα είναι δύσκολο να σωθούμε.
Άγιος Νεκτάριος Επίσκοπος Πενταπόλεως
