Όντας, λοιπόν, από τη φύση του ο χρόνος κτιστός και έχοντας αρχή, έχει κατά συνέπεια και τέλος. Γεγονός που σημαίνει ότι ο χρόνος, ως υπαρξιακή κατηγορία, δεν υπακούει στον νόμο της αιώνιας και ατελεύτητης ανακύκλυσης των πάντων, όπως νόμιζαν οι αρχαίοι Έλληνες, αλλά κινείται ευθύγραμμα και κατευθύνεται από τη θεία Οικονομία προς ένα καιρού πέρας (Δαν 9,12). Στα όρια αυτού του ιστορικού χρόνου καλείται και ο άνθρωπος να ολοκληρώσει τον υπαρξιακό προορισμό του. Γι’ αυτό και ο Χριστός ενανθρωπίζεται εν χρόνω (Γαλ 4,4), για να προσδώσει σ’ ό,τι συντελείται μέσα στον χρόνο μια προοπτική λύτρωσης και σωτηρίας.
Έτσι φτάνουμε στην έννοια του λειτουργικού χρόνου, που συνιστά την πνευματική συναίρεση των τριών διαστάσεων του χρόνου (παρελθόν, παρόν και μέλλον) και την μετατροπή τους σε ένα αιώνιο σωτηριολογικό παρόν, που είναι το εδώ και το τώρα της εν Χριστώ σωτηρίας. Με την έννοια αυτή η λειτουργική ανάμνηση των διαφόρων ιερών γεγονότων της πίστεώς μας, δίδει στους πιστούς τη δυνατότητα να μεταφερθούν πνευματικά στην εποχή κατά την οποία διαδραματίστηκαν τα γεγονότα και να μετάσχουν σ’ αυτά, ωσάν να ήσαν παρόντες.
Ο άνθρωπος αποτελεί από τη φύση του ένα ον, που αρέσκεται να γιορτάζει (homo festivus). Γι’ αυτό και η αντικατάσταση των μεγάλων κοσμικών-ειδωλολατρικών εορτών με ανάλογες χριστιανικές υπήρξε μία από τις μεγαλύτερες ιεραποστολικές ανάγκες της αρχαίας Εκκλησίας, που συντέλεσαν στη γρήγορη ανάπτυξη του χριστιανικού εορτολογίου.
Ωστόσο, οι μεγάλοι πατέρες και διδάσκαλοι της Εκκλησίας δεν έπαυσαν ποτέ να τονίζουν με έμφαση ότι ένα από κύρια στοιχεία, που διαφοροποιούν τις χριστιανικές γιορτές από οποιοδήποτε άλλο είδος γιορτής, είναι ο εσωτερικός-πνευματικός τρόπος βίωσής τους και η ουσιαστική αλλαγή που επιφέρουν στις ψυχές των χριστιανών. Είναι χαρακτηριστική επ’ αυτού η διατύπωση του Θεοφυλάκτου Βουλγαρίας: Μη μόνον τα της εορτής κατοπτεύσωμεν και τιμήσωμεν, αλλ’ αυτοί εορτή γενόμεθα. Διότι αν κατά τον άγιο Γρηγόριο τον θεολόγο ο πυρήνας της κάθε εορτής είναι η μνήμη του Θεού, τότε ολόκληρη η ζωή του φιλόθεου ανθρώπου γίνεται μια συνεχής εορτή. Αυτό μας τονίζει και ο άγιος Συμεών ο νέος θεολόγος: Έσται σοι άπας ο βίος εορτή μία, και ουδέ εορτή, αλλ’ εορτής αφορμή και Πάσχα έν, η εκ των ορωμένων προς τα νοούμενα μετάβασις και εκχώρησις.
π. Δημήτριος Τζέρπος
